De oertijd in de luchtvaart

De fiets als voorloper van het vliegtuig? Ja logisch, evenals het feit dat twee fietsenmakers, de Amerikaanse gebroeders Wright, de uitvinders waren van het eerste gemotoriseerde toestel. Op 17 december 1903 slaagden Wilbur en Orville Wright er na jaren experimenteren in te vliegen – al was het voor even – met een toestel dat door hen was gefabriceerd. ,,Een vliegtuig is net als een fiets in principe onstabiel. Een fiets valt zonder beweging om, een vliegtuig valt zonder `lift' en stuwkracht uit de lucht'', is de simpele link die Discovery in de serie over 100 jaar luchtvaart tussen `bike' en `plane' legt.

Veel knappe koppen, in Amerika en Europa, waren eind 19de eeuw verwikkeld in een race om de eerste vlucht. Koploper en door velen getipt als winnaar, was professor Samuel Langley van het Smithsonian Instituut in Washington. Langley had een groot budget, medewerkers en de steun van de Amerikaanse regering. Hij bouwde zijn toestellen in een laboratorium en testte pas daarna. Een goede motor kon hij wel maken, maar met `lift' en controle had hij problemen.

De Wright Bros – laagopgeleid, maar fanatiek in hun streven te vliegen – deden het precies omgekeerd. Op de uitgestrekte zandbanken van Kitty Hawk, een plaatsje aan de kust van North Carolina, voerden ze na de eeuwwisseling van 1899-1900 vele honderden experimenten uit met vliegers en andere zwevende voorwerpen, zonder motoren. Eerst de aerodynamica onder de knie krijgen, dan de voortstuwing, was hun redenatie. Het bleek juist te zijn. Waar Langley hopeloos faalde, slaagden de gebroeders Wright.

,,Een van de grootste prestaties van de mens'', noemt Discovery de uitvinding van het vliegtuig enigszins ronkend. De serie heeft over de hele linie een hoog jongensboekgehalte, maar is onderhoudend en toegankelijk. Al valt er voor de kenners weinig te leren, het biedt een goed overzicht van de oertijd in de luchtvaart.

Behalve de wil om uit te vinden schuilt er in de mens ook de drang iets opnieuw uit te vinden. Zo hebben Amerikaanse hobbyisten gepoogd het toestel van de broers na te maken. Als alles goed gaat, staat op 17 december bij Kitty Hawk een exacte replica van de `Wright Machine' klaar. Eens kijken of het 100 jaar na dato weer lukt.

The race for flight, Discovery, 20.00-21.00u. Dagelijks tot en met zondag uitzendingen over de luchtvaart.

    • Lolke van der Heide