De jonge luizen in de pels proberen te brullen....

,,Ik vond dat er op de stellingname van de JOVD bedroevend weinig reacties zijn geweest'', zegt Paul van As, voorzitter van de jongerenorganisatie van de VVD. Vorige week was hij een van de eersten die met een krachtige veroordeling kwam van het plan van het Rotterdamse gemeentebestuur om ,,kansarmen'' voortaan te verhinderen zich in de stad te vestigen, en de poorten te sluiten voor wie minder van 120 procent van het minimumloon verdient.

Van As noemde het ,,treurig dat de VVD in Rotterdam haar ideologie met één zwiep in de Maas gooit en het populisme van de LPF ruimschoots evenaart''. De voorzitter van de JOVD (Jongerenorganisatie voor Vrijheid en Democratie) betreurt dat `liberale waarden' als het recht van vrije vestiging en het bieden van gelijke kansen met voeten worden getreden in een plan waarvan hij de zin niet inziet: ,,het is een fictie om te denken dat het weigeren van bepaalde groepen inwoners de integratie en acceptatie zou doen toenemen''.

,,Ik had gedacht dat mijn mailbox daarna wel vol zou staan met hatemail en steunbetuigingen'', zegt Van As een week later. Maar het tegendeel was het geval: ,,een paar steunbetuigingen uit de JOVD zelf, en één Rotterdamse VVD'er die vond dat ik een alternatief had moeten formuleren''.

De oorverdovende stilte over het Rotterdamse plan acht Van As min of meer tekenend voor de moederpartij van de JOVD, de VVD. ,,De rijen blijven toch redelijk gesloten. De fractie van de VVD in de Tweede Kamer heeft het Rotterdamse plan nu ook omarmd zonder veel intern debat, voor zover ik kan nagaan. Je zou van een liberale partij toch verwachten dat er althans enigszins debat bestaat over de verhouding tussen de pragmatische en de ideologische kant van beleid'', meent Van As. Maar nee.

...Maar vinden weinig gehoor ...

Bij de Jonge Socialisten (JS) is er nog helemaal geen standpunt in deze zaak, als zaterdag in een Utrechts zaaltje de `inspiratiebijeenkomst' begint met het oog op het partijcongres van de PvdA, eind deze week in Groningen. Ook hier blijkt, onbedoeld, hoe moeilijk de jongerenorganisaties het kunnen hebben bij het vervullen van hun taak: het spelen van luis in de pels van de moederpartij en het enhousiasmeren voor de `grote' politiek. Het is slechts een handjevol aanwezigen dat JS-voorzitter Loes Ypma bij aanvang van de bijeenkomst mag begroeten, en een deel van hen zijn dan nog oudere PvdA-leden.

Het onderwerp is belangrijk genoeg: moet de PvdA, inplaats van een voornamelijk op besturen en de vertegenwoordiging in parlement, staten of gemeenteraad ingestelde partij, weer meer een sociale actiepartij worden, die vooroploopt bij betogingen en acties?

Voor het Haarlemse raadslid Arjen Overbeek is dat geen vraag: ,,Vooral nu de PvdA niet meer deel uitmaakt van het kabinet, van één provinciebestuur en het college van nogal wat grotere gemeenten, is het van belang dat we samenwerking zoeken met andere organisaties''. De afdeling Haarlem van de PvdA heeft zich dan ook van ganser harte aangesloten bij het platform `Keer het tij', dat door middel van grootscheepse acties en demonstraties het beleid van Balkenende II wil bestrijden.

Partijvoorzitter Ruud Koole heeft enige bedenkingen bij dit streven. Natuurlijk, na het debacle van mei 2002, waarbij de PvdA door veel kiezers bleek te worden gezien als een arrogante bestuurderspartij, hebben de leden weer een beetje moeten wennen aan het feit dat er naar de mensen in het land geluisterd moet worden. Maar het meelopen in betogingen met vlaggen en spandoeken lijkt Koole in dit verband slechts van beperkte betekenis, en een vorm van getuigenispolitiek die een beetje strijdig is met de `ontzuiling' van de Nederlandse Sociaal-Democratie in het verleden.

,,Ik ben er meer voor als PvdA-leden op allerlei gebieden praktisch maatschappelijk actief zijn'', zegt Koole. ,,En dan hoeven ze helemaal niet voortdurend namens de partij op te treden. Het gaat in de maatschappij om de knikkers, en wat mij betreft hoeft er op activiteiten helemaal niet het label PvdA te worden geplakt''.

...Al wordt er gewaarschuwd

Wat Keer het Tij betreft, laat Koole eveneens een waarschuwend woord horen. Als, zoals het mede sterk door de SP beïnvloede platform heeft aangekondigd, inderdaad dit voorjaar actie zal worden gevoerd voor een `nee' tegen de Europese Grondwet, dan ,,zal daarover eerst nog een goed gesprek moeten worden gevoerd''- aldus Koole. (De PvdA is immers vermoedelijk vóór die Grondwet).

Een dag later hebben de JS, na enig bestuursoverleg, alsnog een standpunt over het Rotterdamse plan tot het weren van kansarmen, dat eerder door de Rotterdamse PvdA – die niet in het College zit – is omarmd en waartegen de Kamerfractie van de PvdA zich niet verzet.

,,Het is een achterlijk voorstel'', meent Loes Ypma. De Rotterdamse plannen worden door de JS principieel afgewezen, onder andere omdat iedereen die minder dan 120 procent van het minimumloon verdient er bij voorbaat door wordt gestigmatiseerd als `kansarm' of misschien zelfs wel crimineel. Wat moeten hoogopgeleide immigranten zonder een hoog inkomen, waarvan Rotterdam veel plezier zou kunnen hebben, daar wel niet van denken? Of mensen die nu al in de stad wonen en minder verdienen?

Nee, het wordt best een leuk congres van de PvdA, denkt de JS-voorzitter. Zo zal de JS zich met hand en tand verzetten tegen een voorstel van het partijbestuur om uit de statuten het `democratisch socialisme' te schrappen en te vervangen door `sociaal-democratie'. ,,Niet netjes'', zegt Ypma strijdlustig. ,,Dat heeft het partijbestuur even bedacht, terwijl de beloofde brede discussie over de beginselen van de PvdA nog moet beginnen!''

De Tweede Kamer behandelt deze week wijzigingen in de vreemdelingenwet, en de novelle belastingplan ten voordele van de chronisch zieken.

    • Raymond van den Boogaard