Benali's warrige `Onrein' mist plot

Hoeveel grappen kun je maken over een hond? In Onrein, de nieuwe toneeltekst van Libris Literatuur Prijs-winnaar Abdelkader Benali, zijn het er vrij veel. De hond is in deze Toneelschuurproductie het `beveiligingssysteem' dat een Marokkaanse zoon voor zijn treurende vader koopt, nu de moeder des huizes op onduidelijke wijze is overleden. De hond heeft het uiterlijk van acteur Servaes Nelissen en gedraagt zich als een André Hazes met een goudblonde pruik. Hij praat plat en verkondigt trouw de liefde. Maar dat is niet genoeg voor de vader. `Onrein' oordeelt deze over de christelijke en oer-Hollandse `pret- en vermaakhond', en hij verzoekt de zoon om zijn neus schoon te pulken, zoals zijn echtgenote dat altijd deed. Maar de zoon blijft bij voorkeur ver van vaders neusvleugels.

Algauw blijkt het nieuwe huisdier een zoveelste zet in het machtsspel tussen vader en zoon. De zoon (Mohammed Azaay) krijgt instructies van de vader om een waardige troonopvolger te worden, maar heeft daar weinig trek in. De vader (Sabri Saad El Hamus) ranselt hem daarom telkens weer met zijn woorden. ,,Respect voor de vader, de zoon en de hond'', zegt de hond in een poging de boel te lijmen.

Hoogtepunt is het moment waarop het hele nieuwe gezin door elkaar zingt. De zoon rapt, vader barst uit in een Arabische deuntje en de hond swingt er een smartlap doorheen. Dat is een mooi gezicht, die drie mannen in een decor van tapijten, gordijnen, plafondplaten en nog veel meer wand- en muurbedekking. Het is tevens het enige hoogtepunt van de voorstelling.

Onrein is een veel te babbelig stuk om op het toneel tot bloei te komen. Er lopen te veel lijnen door elkaar en er zijn te veel onuitgewerkte persoonlijke frustraties die in talloze variaties de zin van het verhaal vertroebelen. Bovendien is er nauwelijks een plot, of het moet de waarheid achter moeders dood zijn. Wat rest zijn de rake zinnen waar Benali zo goed in is, die soms uit de woordenbrij omhoog schieten. Zonder helder doel blijven het echter schampschoten.

Voorstelling: Onrein door Toneelschuurproducties. Tekst: Abdelkader Benali. Regie: Ernst Braches. Gez: 6/12 Toneelschuur, Haarlem. Aldaar t/m 11/12. Tournee t/m 13/2. Inl. 023-517 3900, www.toneelschuur.nl

    • Jowi Schmitz