`Rechtszaak over Decembermoorden in 2004'

Maandag worden de `Decembermoorden' uit 1982 herdacht. Volgend jaar komt het misdrijf voor de rechter, zegt de Surinaamse minister van Justitie.

Voor de 21ste keer zullen maandagavond in Amsterdam de fakkels branden ter nagedachtenis aan de `Decembermoorden'.

De moord op vijftien critici van het toenmalige Bouterse-bewind schokte Suriname in 1982. Zal het de laatste herdenking zijn zonder dat de verdachten van het misdrijf zich voor de rechter hebben moeten verantwoorden? De Surinaamse minister van Justitie Siegfried Gilds denkt van wel. Volgens hem zit er nu eindelijk schot in het justitieel onderzoek naar de moorden. Hij verwacht dat de rechtszaak volgend jaar zal beginnen, en ,,in ieder geval tijdens de regeerperiode van dit kabinet.'' Die eindigt in 2005.

Daarmee dreigt te gebeuren wat velen vrezen: een uiterst gevoelige rechtszaak vlak vóór de verkiezingen van 2005. Met een hoofdverdachte, Desi Bouterse, die tegenwoordig als voorzitter van de grootste oppositiepartij NDP in de Nationale Assemblee zit en zich heeft opgeworpen als presidentskandidaat.

Vorige week roerde de NDP al de trom en publiceerde zij een open brief waarin werd opgeroepen de Decembermoorden zo snel mogelijk voor de rechter te brengen. Maar dat ligt allemaal niet in zijn handen, zegt Gilds, telefonisch vanuit Paramaribo: ,,In Suriname hebben we een strikte scheiding van rechterlijke macht, openbaar ministerie en regering. Ik heb mijn politieke verantwoordelijkheid, maar kan niet meer dan de condities scheppen zodat iedereen zijn werk goed kan doen. Hoe graag ook ik deze kwestie eerder op de zitting had gezien, ik kan en wil als minister niet in de schoenen van het OM gaan staan.''

Kunt u zich voorstellen dat mensen weinig vertrouwen meer hebben dat deze rechtszaak er ooit komt? Iedere keer wordt de datum vooruitgeschoven.

,,De zaak heeft inderdaad lang geduurd. Maar dat is te verklaren. De naspeuringen zijn heel uitgebreid geweest. Er zijn vele getuigen gehoord en er is grondig onderzoek verricht naar een zaak die erg gevoelig ligt in deze samenleving. Vergeet u niet dat er dingen moesten gebeuren die men nog maar enkele jaren geleden voor onmogelijk hield, zoals het ondervragen van Bouterse over deze zaak.''

Dus de vrees dat er nooit wat zal gebeuren, is ongegrond?

,,Natuurlijk. Het Hof van justitie heeft bevolen dat er vervolging moet plaatsvinden. En dat gebeurt dus. Maar eerst moet het gerechtelijk vooronderzoek klaar zijn. Dat is nu eindelijk bijna het geval. Het politieteam wacht nog op de laatste gegevens van het Nederlands Forensisch Instituut, dat wij om bijstand hebben gevraagd. Daarna gaat de zaak naar het OM en dan verwacht ik de zitting in 2004.''

U bent ook partijleider van de SPA, de vakbondspartij van wijlen Fred Derby, de enige overlevende van de Decembermoorden, die zich altijd hard maakte voor vervolging. Denkt de rest van de regerende Nieuw Front-coalitie, waarin de SPA de kleinste partij is, er net zo over?

,,Natuurlijk is dit het standpunt van het Nieuw Front. Wij zullen als regering hierop worden aangesproken, men zal ons verantwoordelijk stellen. Wij hebben in de verkiezingscampagne van 2000 beloofd dat deze zwarte bladzijde uit de Surinaamse geschiedenis moet worden omgeslagen. Nog deze kabinetsperiode, dat voelen wij als noodzaak en verplichting.''

In de open brief van de NDP wordt u persoonlijk verweten dat u onlangs op de begrafenis van journalist Johnny Kamperveen, wiens vader tot de slachtoffers van de Decembermoorden behoorde, op de stoel van de rechter bent gaan zitten.

,,Ik heb daar gezegd dat deze zaak opgelost moet worden en dat wij dat verplicht zijn aan Johnny, alle andere betrokkenen en het Surinaamse volk. Ik voelde me volledig vrij die uitspraken te doen.''

U heeft dus niet de `opzettelijke bedoeling' de Decembermoorden als politiek middel tegen Bouterse te gebruiken, zoals de NDP stelt?

,,Ach, de NDP mag van mij volop gebruik maken van de democratie die door ons is hersteld. Maar ze moeten niet zo hoog van de toren blazen. Hun voorzitter is hoofdverdachte in deze zaak. Nogmaals: ik meng me niet in de rechterlijke macht, maar ik zeg wel wat ik vind. Wij zullen als politici nooit recht spreken, maar er wel voor zorgen dat justitie en rechters hun werk vrijelijk kunnen doen.''

Is het toch niet onvermijdelijk dat politiek deze zaak gaat overschaduwen?

,,Ik hoop het niet. Maar het is wel zo dat een rechterlijke uitspraak over de Decembermoorden voor velen het feitelijke moment zal zijn dat deze trieste en schokkende affaire wordt afgesloten. Als ik daaraan mijn werkzaam aandeel heb geleverd, is dat mooi. Maar ik ben me ervan bewust dat minister van justitie Gilds wel eens wat minder kan zeggen dan de mens Gilds. Voorzichtigheid is daarom voor mij een van de belangrijkste factoren in mijn handelen, maar nooit angst.''