Radio 4 wordt juist veel beter

De Haagse muziekliefhebber Henk Timmer maakte op de Opiniepagina van 3 december (`Schort subsidie aan Radio 4 op') enkele opmerkingen over Radio 4, de orkesten en het koor van de omroep. Hij slaat de plank totaal mis. Wel heeft hij gelijk als hij stelt dat de rol van de individuele omroepen met hun achterbannen en hun eigen missie, zoals nog steeds gepraktiseerd wordt op de klassieke muziekzender Radio 4, niet meer van deze tijd is en de kwaliteitsontwikkeling van de zender in de weg staan. Er is immers maar één doelgroep, de muziekliefhebber. Die wil optimaal bediend worden, en die interesseert het niets of Brahms of Berio door de EO of door de NPS wordt uitgezonden.

In de nieuwe opzet van Radio 4, waaraan nu gewerkt wordt, gaat een aantal omroepen en de NPS dan ook over tot een verregaande vorm van samenwerking, die uiteindelijk leidt tot de vorming van een centrale redactie van muziekexperts, programmamakers, documentairemakers en muziekjournalisten. Omroepen die geen ambitie meer hebben om aan Radio 4 bij te dragen of niet kunnen voldoen aan de nieuwe kwaliteitscriteria, zullen van die zender verdwijnen. Het model dat nagestreefd wordt, is niet minder dan het kwaliteitsniveau van de beste Europese publieke zenders voor klassieke muziek, BBC 3 en France-Musiques.

De publieke omroep heeft op het gebied van kunst- en cultuurprogrammering een wettelijk omschreven taak. Op het terrein van de muziek is er een hoogwaardig en gespecialiseerd apparaat van orkesten en een koor om die opdracht uit te voeren. Dat gebeurt onder meer op de belangrijkste podia in ons land en met een enorme verscheidenheid aan repertoire. In grote lijnen is de programmering er echter vooral op gericht om op Radio 4 datgene te brengen wat al niet in den lande geregistreerd kan worden bij de landelijke en regionale orkesten.

Timmer zal ongetwijfeld het aanbod van concertprogramma's op dit terrein kennen en weten dat er in de symfonische sector ook veel van hetzelfde is en dat daar steeds minder avontuur te beleven valt. Het noemen van een op Radio 4 uitgezonden concertregistratie van het Koninklijk Concertgebouworkest (inderdaad een prachtprogramma) suggereert dat andere orkesten dan die van de omroep wel de rol van de omroeporkesten zouden kunnen overnemen.

Als er één organisatie in het Nederlandse muziekleven is waar men de volle verantwoordelijkheid wenst te nemen voor het omvangrijke en zelden of nooit uitgevoerde symfonische, vocale en operarepertoire, en dat optimaal geëquipeerd is dit voor te bereiden en uit te voeren, dan is het wel het Muziekcentrum van de Omroep.

Waar elders kan op de huidige schaal de eigentijdse muziek en de Nederlandse muziek in het bijzonder zo gekoesterd worden, met jaarlijks een vloed van premières, cd- en studio-opnamen en participatie in festivals in binnen- en buitenland? Hoe kan Timmer als hij een échte muziekliefhebber is, menen dat dat allemaal wel wat minder kan en dat het momenteel politiek gezien een realistische optie zou zijn indien het Nederlands Radio Symfonie Orkest tot het landelijke orkestenbestel zou toetreden? Door juist orkesten van de omroep te willen opheffen snijd je in de kwaliteit en geschakeerdheid van de Nederlandse muziekcultuur. Dat andere orkesten die rol wel zouden kunnen overnemen, bijvoorbeeld in het kader van de Zaterdag Matinee (met jaarlijks alleen al zo'n dertig eerste uitvoeringen van werken en Nederlandse premières), is een naïeve gedachte en getuigt van weinig inzicht in de aard en het huidig functioneren van de landelijke orkesten.

Radio 4 en het Muziekcentrum van de Omroep werken aan een geïntegreerd model om het levende muziekbeleid op die zender optimaal ten gehore te brengen. De rol van de nog resterende omroepen die uiteindelijk participeren op Radio 4 en hun missie in het bestel, zal ondergeschikt zijn aan de criteria die aan een hooggekwalificeerd Radio 4 moeten worden gesteld. Dienstbaar aan die zender dus, niet aan hun onderscheiden achterbannen – want die tijd is voorbij – en vooral aan de luisteraar.

Jan Zekveld is artistiek leider Levende Muziek Radio 4 en artistiek directeur Muziekcentrum van de Omroep.