Omstreden Irak-tribunaal in de maak

Irak krijgt een speciaal tribunaal om genocide en misdaden tegen de menselijkheid te bestraffen, zo hebben vertegenwoordigers van de Iraakse regeringsraad en de Amerikaanse regering gisteren bevestigd.

Naar verwachting zullen honderden naaste medewerkers van de verdreven dictator Saddam Hussein zich moeten verantwoorden voor het gerechtshof. De regeringsraad zal waarschijnlijk binnen enkele dagen instemmen met een wet om het tribunaal in het leven te roepen. De Amerikanen die elke besluit van de regeringsraad kunnen blokkeren, zijn met de concepttekst akkoord gegaan.

Het plan is al zwaar bekritiseerd door mensenrechtenorganisaties. Ze zeggen dat de Amerikanen de opzet van het plan hebben gedicteerd en dus ook bepalen wie er worden vervolgd en op welke manier. ,,Elk tribunaal dat namens de bezettingsmacht opereert zal niet aan de indruk ontkomen dat het in feite een instrument is van Amerikaanse macht'', zei Paul van Zyl van het International Center for Transitional Justice.

De organisaties voor mensenrechten waarschuwen dat Iraakse rechters en advocaten na drie decennia van Baath-partij aan het bewind waarschijnlijk niet voor hun taak berekend zijn. De organisatie Human Rights Watch heeft bij voorbaat weinig vertrouwen in het vermogen van het tribunaal om te zorgen voor een eerlijk proces.

Anders dan bij VN-tribunalen zoals het Joegoslavië-tribunaal en het Rwanda-tribunaal zal het gerechtshof in Irak uitsluitend worden bemand door lokale rechters en advocaten. Internationale deskundigen zullen uitsluitend fungeren als adviseurs.

Niet duidelijk is nog wanneer het Irak-tribunaal zijn werk kan beginnen. Duister is ook hoeveel mensen zullen worden berecht door het tribunaal. De Amerikanen hebben in Irak zeker 5.500 mensen gevangen laten zetten. Familieleden van vermiste Irakezen hebben alleen al in Bagdad 7.000 klachten ingediend tegen leden van het gevallen regime.

De Amerikaanse president Bush heeft gisteren de 73-jarige oud-minister James Baker benoemd tot zijn speciale financiële gezant voor Irak. Hij moet zich vooral bezighouden met de sanering van de buitenlandse schulden die door het Internationaal Monetair Fonds op 120 miljard dollar worden geschat.

Baker was minister van Buitenlandse Zaken onder George Bush senior en minister van Financiën onder Reagan. Hij was ook de aanvoerder van het juristenteam dat de huidige president bijstond bij de strijd om de verkiezingsuitslagen in Florida drie jaar geleden die in het voordeel van Bush junior werd beslecht.