Jongeren fit houden voor de arbeidsmarkt

`Eeuwige trouw' hebben ze elkaar gezworen. Hans de Boer, leider van de Taskforce Jeugdwerkloosheid, en de twee wethouders Sociale Zaken van Dordrecht en Rotterdam. Ze beloofden elkaar dezelfde kar te gaan trekken. ,,Er mag geen werkloze jongere meer in de afvalbak belanden. We moeten er alles aan doen om jonge mensen fit te houden voor de arbeidsmarkt'', zegt De Boer (48).

De regering had geen betere kunnen benoemen dan Hans de Boer om het voortouw te nemen bij de bestrijding van de snel oplopende jeugdwerkloosheid. Als voorzitter van MKB-Nederland (midden- en kleinbedrijf) lukte het hem in de jaren negentig, samen met het toenmalige paarse kabinet, 80.000 banen te organiseren voor werkloze jongeren. Ondanks de huidige economische tegenwind moet het mogelijk zijn 50.000 banen te scheppen, schat De Boer.

De recessie in Nederland eist haar tol en vooral jongeren zijn de dupe. Het aantal werkloze jonge mensen tussen 17 en 23 jaar stijgt verontrustend snel. Het Sociaal en Cultureel Planbureau noemt de werkloosheid onder de Marokkaanse, Turkse, Surinaamse en Antilliaanse jeugd in de jongste Minderhedennota ,,alarmerend'' hoog. Was in 2002 ruim 7 procent van de autochtone jongeren werkloos, van de Marokkanen (17 procent), Turken (18 procent), Antillianen (27 procent) en Surinamers (30 procent) hadden er aanzienlijk meer geen baan. Deze groepen zijn drie keer zo vaak werkloos als oorspronkelijke Nederlanders. Dat wordt niet alleen door de recessie veroorzaakt, ook door de sterke stijging van het aantal minderheden in de beroepsbevolking. Ruim 20 procent van de werkloze beroepsbevolking bestaat uit niet-westerse migranten.

Maar Hans de Boer, intussen zelfstandig ondernemer, schrikt niet terug voor lastige situaties. Hij heeft de reputatie van een onvermoeibare doordouwer. Toen De Boer een maand geleden door staatssecretaris Mark Rutte (Sociale Zaken, Werkgelegenheid) en collega Annette Nijs (Onderwijs) tot leider van de Taskforce Jeugdwerkloosheid werd benoemd, ging hij meteen aan de slag.

De Boer zocht contact met alle spelers in het veld – wethouders bij gemeenten, ondernemers in kleine en grote bedrijven, sociale diensten en de Centrums voor Werk en Inkomen (vroegere arbeidsbureaus). Hij trok ook naar Brussel, om te kijken hoe Nederland ervoor staat vergeleken bij de buurlanden én om een subsidie los te peuteren.

,,In 2002 had Nederland nog de laagste jeugdwerkloosheid in de Europese Unie. ,,Inmiddels groeit de jeugdwerkloosheid in Nederland het hardst'', zegt De Boer. Vrijwel nergens in West-Europa is de economie zo snel ingestort.

,,In de meeste bedrijven geldt het principe last in, first out en daarvan zijn jongeren de dupe'', aldus De Boer. Was oud-staatssecretaris Roger van Boxtel (Grote Steden en Integratie in Paars II) nog trots dat de werkloosheid onder minderheden, vooral bij Surinamers, spectaculair was gedaald, bij de huidige tegenwind smelten de banen weg als sneeuw voor de zon. Vooral in de horeca en detailhandel gaat het slecht en juist in deze sectoren werken veel jongeren.

Toch is De Boer niet pessimistisch. De afgelopen weken is het hem gelukt al duizenden banen bij elkaar te sprokkelen: stageplaatsen, junior jobs, uitzendbanen, leerwerkbanen. Ook heeft De Boer intussen het eerste convenant over bestrijding van de jeugdwerkloosheid gesloten tussen de gemeenten Rotterdam, de regio Rijnmond en ondernemers.

,,Bouwbedrijven hebben toegezegd dat ze honderden jongens gaan opleiden.'' In de regio Rotterdam zijn de problemen het nijpendst. Een kwart van de jongeren heeft helemaal geen startkwalificatie voor de arbeidsmarkt. Ze hebben geen havo- of mbo-diploma (niveau 2).Ook wil De Boer – naar het voorbeeld van Finland – iedere jongere een `kennispaspoort' meegeven. ,,Dat is een persoonlijk ervaringspaspoort, waarin staat welke competenties hij of zij heeft bijgeleerd. Heeft een jongere bepaalde zwakke plekken in zijn opleiding, dan moet hij heel praktisch worden bijgetimmerd zodat hij zo snel mogelijk naar een werkplek kan worden geleid.''

De Boer is jaloers op grote buur Duitsland waar vrijwel alle schoolverlaters via het leerwerksysteem in bedrijven de kans krijgen een vak te leren. ,,De Duitsers hebben nog liefde voor het vakmanschap. Ambachtelijke beroepen, van houtbewerker tot schilder, hebben er veel meer status dan in Nederland.'' Let op, voorspelt De Boer, in Nederland zullen de vroegere ambachtscholen ook weer terugkeren. Er is grote behoefte aan praktische vaardigheden.

Over twee maanden geeft De Boer de aftrap voor zijn banencampagne. Dan trekt zijn `mobiele brigade' de boer op om zoveel mogelijk bedrijven te engageren. De Boer: ,,Elke werkloze jongere moet binnen een half jaar een baan of scholing krijgen''. Voor jongeren die niet naar school gaan of die geen baan hebben, kan een flexibele sociale dienstplicht worden overwogen. Maatschappelijke taken zijn er genoeg, van hulp aan ouderen tot het opknappen van jeugdlokalen. ,,We moeten voorkomen dat er een verloren generatie ontstaat die op straat rondhangt en over enkele jaren, als de economie aantrekt, nog niets kan.''