Eén grote aanslag en weg is het vredesdebat

De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken legde gisteren de rode loper uit voor de auteurs van het Akkoord van Genève. De internationale bijval steekt scherp af tegen de lauwe ontvangt in Israël.

Voor de 950 leerlingen en leraren van de middelbare school in Yok'neam is het ook achteraf een schok dat zij door een tip van een Palestijnse informant aan een groot drama zijn ontsnapt. Als de 23-jarige Munir Rabiah en de 20-jarige Morad Zeitoun niet waren gearresteerd vlak voordat zij hun `operatie' zouden uitvoeren, was Yok'neam nu wereldwijd voorpagina-nieuws geweest.

Als Rabiah en Zeitoun, die volgens eigen zeggen ,,mega-terreur'' wilden zaaien, de explosieven op het schoolplein of in het gebouw tot ontploffing hadden gebracht, had de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Powell onmiddellijk de bijeenkomst met de Israëlische en Palestijnse auteurs van het Akkoord van Genève afgelast. De bijeenkomst van twaalf Palestijnse groepen met de Palestijnse premier Qurie in Kairo zou in tumult zijn afgebroken en mogelijk voerden op dit moment Israëlische F-16's aanvallen uit op Palestijnse kampen in Syrië. Rabiah en Zeitoun behoorde tot een cel van de Islamitische Jihad die volgens de geheime dienst Shin Bet instructies uit Damascus hadden gekregen.

Breekbaar is een understatement om de nieuwste, diplomatieke pogingen om Israëliërs en Palestijnen tot elkaar te brengen, te omschrijven. Fragiel dus, maar niet zonder effect. Zeker niet nadat president Bush het informele, statusloze vredesplan van de Israëlische en Palestijnse oud-ministers Beilin en Rabbo ,,productief'' noemde.

Beide heren, vergezeld van medestanders uit de Knesset en de Palestijnse Autoriteit, werden gisteren door minister van Buitenlandse Zaken Powell en onder-minister van Defensie Wolfowitz ontvangen en maakten vervolgens een tocht door de Amerikaanse `corridors of power' (Congres, denktanks, hoofdredacties Time en Washington Post en de tv-studio van CBS).

Hun campagne voor hun gedetailleerde vredesplan, het Akkoord van Genève, is internationaal een succes geworden. Een gelikte ceremonie, steun van talrijke toppolitici, onder wie Annan (VN) en Solana (EU), en een enthousiast hoofdcommentaar in The New York Times. Het Akkoord van Genève wordt beschouwd als een gedetailleerde invulling van de Routekaart.

Maar zo groot de internationale bijval is, zo koel is het officieuze plan ontvangen in Israël en de Palestijnse gebieden. Sharon, die eerst afwijzend reageerde, voelt zich toch onder druk gezet. Druk van de Amerikanen, van de Israëlische publieke opinie, van protesterende piloten, reserve-officieren, van ex-directeuren van de veiligheidsdienst en van zijn eigen chef-staf. Zozeer zelfs dat hij heeft aangekondigd met eigen ,,eenzijdige stappen'' en ,,pijnlijke concessies'' te zullen komen.

De Israëlische premier, wiens populariteit snel daalt als gevolg van de voortdurende kleine en grote aanslagen en de economische crisis wil los van de onderhandelingen over het enige, officiële plan, de zogeheten Routekaart, de nederzettingen in de Gaza-strook ontruimen en het leger uit de Palestijnse steden terugtrekken.

Of hij werkelijk tot een vergelijk met de Palestijnen wil komen, wordt echter in brede kring betwijfeld. Zijn aanhangers zeggen dat hij net als een van zijn voorgangers (Shamir) eigenlijk aan de status quo niets wil veranderen, maar soms onder Amerikaanse druk wel moet doen alsof hij bereid is tot concessies. Sharon zou blufpoker spelen. Zijn criticasters denken dat hij de dagen doorbrengt in dichte mist en geen idee heeft hoe hij een einde kan maken aan het conflict. Die indruk heeft bijvoorbeeld oud-Likud-minister David Meridor.

Het beeld van een twijfelende premier en een diep verdeelde regering werd gisteren versterkt door zijn vice-premier Ehud Olmert. In een opmerkelijk vraaggesprek zegt de hardrechtse Olmert dat Israël zich snel eenzijdig moet terugtrekken uit de bezette gebieden en Oost-Jeruzalem. Een bekering voor iemand die aanhanger was van de Groot-Israël-gedachte. Ook hij denkt nu dat de bezetting niet vol te houden is en de joodse bevolking na 2010 in de minderheid zal raken als gevolg van de snelle groei van de Arabische bevolking, zowel in de bezette gebieden als in Israël. Demografen waarschuwen voor de ,,tikkende demografische tijdbom'' onder de joodse staat Israël, omdat het slechts een kwestie van tijd is of de Arabieren zijn in de meerderheid. Daarom moet volgens Olmert actie worden ondernomen.

Aan al die interne Israëlische discussies en campagnes voor officieuse plannen komt onmiddellijk een einde bij een nieuwe, grote aanslag in Israël. Op hoog niveau spannen de Egyptische regering, aangemoedigd door de VS, en de Palestijnse premier Qurie zich in om de Palestijnse groepen, waaronder Hamas en Islamitisch Jihad tot een `Hudna', een tijdelijk staakt-het vuren te bewegen. Hamas is bereid Israëlische burgers te sparen en eist dat Israël stopt met het gericht liquideren van Hamas-leden. Maar in wezen is Hamas niet bereid tot een vergelijk. Vandaar dat Abed Rabbo, wiens huis is beschoten, veiligheidsmaatregelen heeft genomen en wegen in noordelijk Israël gisteravond bezaaid waren met checkpoints. De enige die Hamas een order kan geven is president Arafat en daar willen Israëliërs en Amerikanen niets mee te maken hebben.

    • Oscar Garschagen