Baarden, buiken en behaarde armen in het bad

De meeste Nederlanders leren zwemmen als ze kind zijn. Maar allochtonen doen dat vaak later. 'Ik ben toch geen visje!'

Lange zwarte baarden drijven op het blauwe oppervlak van het zwembadwater. Soms duiken ze onder om plaats te maken voor billen in een bontgekleurde zwembroek, die nog wat onzeker boven blijft drijven. 'Ga diep, blíjf diep', schreeuwt de zweminstructeur die op de kant met zijn leerling meeloopt, waarna een verschrikt hoofd proestend bovenkomt: 'Wat zeg je? Wat moet ik doen? Ik doof daaronder!'

Elke dinsdagavond biedt zwembad De Houtzagerij in de Haagse Schilderswijk dit wonderlijke schouwspel. Zo'n vijftig mannen, veelal allochtonen, leren er zwemmen. De groep is verdeeld in drie klasjes: beginners ('Maar ik ben toch geen visje! Ik kan toch niet ademen in water!'), gevorderden en deelnemers die al een diploma hebben of op het punt staan het te halen.

De leerlingen van het beginnersklasje staan te bibberen in het pierebad. Het water reikt niet verder dan de knieën. Twee zweminstructeurs staan tegenover de mannen die hun handen vastberaden achter zich om de rand van het bad hebben geklemd. Ze lijken niet van zins deze les ook maar een centimeter van de kant te wijken. Natuurlijk willen ze allemaal leren zwemmen, ze hebben zich vrijwillig opgegeven. Maar voor wie nog nooit van zijn inmiddels volwassen leven heeft gezwommen, laat staan bíjna bloot met alleen een zwembroek aan, is de gezamenlijke afdaling in het pierebad al een hachelijke onderneming. 'Ik word kleiner in water!', constateert een tengere man die wanhopig zijn zwembroek, die in droge toestand nog zo goed leek te passen, om zijn middel geklemd houdt. Een andere man schiet hem te hulp en trekt resoluut aan de twee touwtjes die de taille verstelbaar maken. 'Nee, broek in zwembad wordt groter!', stelt hij vast en beiden schudden verbijsterd het hoofd.

Morgen zal een aantal zwemleerlingen, zoals elke dag, bijeen komen in het koffiehuis. Waar ze tijdens een discussie over politiek als echte mannen met hun vuisten op tafel slaan, dat de theeglazen ervan rinkelen. Maar nu zijn ze als hun eigen kinderen op de eerste zwemles, met grote ogen op het water gericht, rillend van de kou en giechelend van bewondering als één van hen zich onzeker op zijn hurken in het water waagt. 'Mijn zoon báng!', vertelt een grote Marokkaanse man. 'Ik zeg: niets daarvan, niet bang zijn als een meisje! Maar nu ik vanavond anders tegen hem praten.' Hij slaat zijn ogen ten hemel en glimlacht toeschietelijk. 'Ik val door de bodem van de mand!'

Disneyfiguren

Anderhalf uur daarvoor hadden de mannen zich verzameld in Vadercentrum Adam, dat de zwemlessen aanbiedt. De meesten zijn er al rond zevenen, terwijl de bus die ze naar het zwembad brengt pas om acht uur voorrijdt. De mannen drinken koffie of thee, praten over hun dag en hoe de kinderen het op school doen. En vergelijken de aankopen van een zwembroek, die met veel gewurm uit rugzakjes (sommige voorzien van kleurige Disney-figuren of bloemen) en plastic tassen worden opgediept.

Tussen de donkere ogen, baarden en snorren valt onmiddellijk de blanke Simon Boeseken (73 jaar) op. Zijn afwijkende uiterlijk is het enige dat hem onderscheidt. Voorovergebogen over tafel is hij diep in gesprek met twee Marokkaanse tafelgenoten, waarna ze allen in luid gelach uitbarsten en tranen uit hun ogen wissen. 'Of ik me hier een buitenstaander voel? Welnee, we zijn allemaal gek met elkaar, hoor!', vertelt Hagenees Simon even later. Hij woont 'al jaren om de hoek' en bezoekt het centrum sinds de opening regelmatig. Sinds kort assisteert hij bij de zwemlessen. 'Ach, wij mannen. Of je nou in Allah of God gelooft, we zijn toch allemaal hetzelfde.'

Mannenkabaal

Als even later chauffeur Boujemaa Azarkan (35) de bus voorrijdt, verdringen de mannen zich ongeduldig om de deuren. 'Is iedereen er?', controleert Boujemaa met een strenge blik. De Marokkaan, vader van zeven kinderen, volgde de afgelopen jaren een aantal cursussen op het centrum en is nu vaste chauffeur én vrijwilliger in de tweedehands speelgoedwinkel van Adam. 'Zij zijn altijd zó druk', verzucht hij quasi-geërgerd als de mannen hun tassen met veel kabaal op de banken in de bus gooien en er zelf achteraan duiken.

Die baldadigheid zal de komende uren niet afnemen. Gevorderde zwemmers hebben zich even later razendsnel omgekleed en maken bommetjes in het zwembad. Grote mannen met dikke buiken en zwartbehaarde armen duwen elkaar lachend onder water of botsen onder water expres tegen elkaar op. De instructeurs hebben de grootste moeite hun leerlingen bij de les te houden. Alleen Simon weet de cursisten enigszins tot ernst te dwingen. Voorzichtig ondersteunt hij een grote, kale man die met woeste beenbewegingen op zijn rug probeert te drijven. 'Nee, je kríjgt geen hartaanval', verzekert Simon de man die verschrikt op zijn borst wijst. 'Je hart zit niet links én rechts. Je voelt je borstspieren, omdat je aan het sporten bent.'

Tussen alle drukte, het gespetter en een bal die, tot wanhoop van de instructeurs, met veel gejoel over het water van bad naar bad scheert, leunt Nasr Hussein (42) even met zijn ellebogen op de kant. Hij wist het water van zijn kale hoofd en kijkt genietend om zich heen. Viereneenhalf jaar geleden vluchtte hij uit Soedan, vastberaden om er in Nederland wat van te maken. Hij is advocaat, maar zijn papieren zijn hier ongeldig. In het Vadercentrum volgde hij Nederlandse les en computercursussen. 'En zwemles, want in Holland val je zó in de rivier.' En als God het wil, trouwt hij. 'Mag je eerst wel wat knapper worden', lacht zijn buurman hem uit, wat hem op een flinke plens water komt te staan.

Dan klinkt een fluitsignaal en helpen overal groepjes mannen elkaar op het droge. Glibberend en rillend rennen ze naar de doucheruimte en kleedkamers.

Buiten nemen de snelste omkleders al afscheid van elkaar.

Een paar mannen wuiven naar de gereedstaande bus en besluiten naar huis te lopen. Hun lange

Marokkaanse gewaden nu gecompleteerd met een hoofdtooi van handdoek om het natte haar, en een druppelende zwembroek aan een wijsvinger over de schouder.