Ruilobject Stedelijk

,,Het was spannend'', zei een woordvoerder van het Stedelijk Museum woensdag opgelucht. De dag ervoor had een onverwacht ruime kamermeerderheid ingestemd met een voorstel van Boris Dittrich (D66) om vijf miljoen euro op de cultuurbegroting te bestemmen voor de renovatie en nieuwbouw van het museum voor moderne kunst in Amsterdam.

Spannend was het geworden sinds de PvdA bij de behandeling van de cultuurbegroting voor 2004, vorige week maandagavond, plots niet instemde met rijkssubsidie aan het Stedelijk. PvdA, D66 en VVD hadden het amendement ondertekend, maar PvdA-woordvoerder John Leerdam blies halverwege de avond dit nieuw-paarse verbond op. Met gedragen stem las hij van een papier voor dat de PvdA steun aan het Stedelijk van groot belang achtte, maar dat hij overdonderd was door het feit dat de dekking voor de vijf miljoen gevonden was op de begroting voor 2004, bij een nader in te vullen post 'budgetflexibiliteit' waarop 12,3 miljoen was gereserveerd. De PvdA stond erop dat het geld zou komen uit de Najaarsnota, de finale afrekening van het lopende begrotingsjaar.

Wat volgde was puur politiek theater, een hilarische en verwarring stichtende eenakter. Op indringende vragen van collega-ondertekenaars Dittrich en Jan Rijpstra (VVD) herhaalde Leerdam steeds bezwerend dezelfde zin: de PvdA was voor het plan-Dittrich, maar tegen de gevonden dekking. De ochtendkranten hakten de knoop door en schreven dat het rijk vijf miljoen ging geven. Dat dit allesbehalve zeker was en dat de PvdA in het midden liet hoe ze zou stemmen over het amendement, verhelderde Jeltje van Nieuwenhoven (met Leerdam woordvoerder cultuur bij de PvdA) later pas.

Het vooruitzicht dat het amendement het niet zou halen, dreef indiener Dittrich tot een klassiek staaltje politieke economie. Hij besprak zijn voorstel in de coalitie, uiteraard met als doel het CDA, dat tot dan toe afwijzend stond tegenover de gift aan het Stedelijk, alsnog over te halen. Gelukkig had het CDA ook problemen met een eigen, weinig populair voorstel, dat alleen steun kreeg van de LPF. Het CDA wil graag dat volledig gesubsidieerde kunstenaars worden ingezet om amateurs te stimuleren, adviseren en ondersteunen. Het plan van CDA-woordvoerder Van Vroonhoven leidde bij de begrotingsbehandeling tot stekelige vragen van PvdA, SP en D66. Maar Dittrich overwon zijn kritische houding en zo rolde er vlotjes een deal uit het overleg.

Gevraagd naar het waarom van zijn instemming met dit CDA-plan hield Dittrich zich op de vlakte. ,,Of het nu wel een zinvol plan is? Ik kan me voorstellen dat zo'n streven heel ingewikkeld is om te realiseren. Het onderzoek lijkt me zinvol. Ik wacht rustig de resultaten af.''

Dat een onderzoek voor een plan waar niemand aan wil verkwisting van tijd en geld is: niemand die er om maalt.

Dinsdag stemde het CDA voor het amendement-Dittrich, en D66 en VVD stemden op hun beurt voor de motie Van Vroonhoven van het CDA. Het ministerie gaat nu dus onderzoeken hoe het leger van gesubsidieerde kunstenaars kan worden ingezet ten behoeve van de amateurkunst.

Dat vijf miljoen euro een flink offer is om een motie erdoor te krijgen, is een constatering die Van Vroonhoven niet deelt. ,,De prioriteit van het CDA ligt niet bij het Stdelijk Museum, maar als ik zie wat voor pakket het CDA door deze uitruil kan bieden, ben ik heel tevreden. Wij geven graag een impuls aan cultuur met de kleine c.''

Gelukkig was het daarna weer tijd voor een staaltje ouderwetse politieke animositeit. Van Nieuwenhoven had vorige week gezegd dat Dittrich Leerdam 'een streek' had geleverd door te zwijgen over de dekking. Dus toen Van Nieuwenhoven afgelopen dinsdag met een nieuwe amendement kwam om nóg vijf miljoen aan het Stedelijk te geven, was Dittrich mordicus tegen. Dat het plan heel redelijk en realistisch lijkt, doet er niet toe. Van Nieuwenhoven wil vijf van de acht miljoen niet besteed geld op de cultuurbegroting 2003 aan het Stedelijk geven. Voor het te laat is, nog snel dit jaar, want de begrotingsregels bepalen dat het geld dat overblijft anders terugvloeit naar de algemene middelen, naar de schatkist van Zalm. Volgens Dittrich, die geld van de cultuurbegroting 2004 weggaf, mag er geen geld van de cultuurbegroting 2003 naar het Stedelijk. Deze vijf miljoen moet wel per se van de algemene middelen – precies wat de PvdA over de eerste reep van vijf miljoen zei.

Zo blijven het spannende en verwarrende tijden voor het Stedelijk. Niet omdat de politieke partijen in Den Haag het benodigde geld niet willen geven, maar omdat ze eerst nog even willen bekvechten, handjeklappen en harentrekken.