Powell wil een grotere rol van NAVO in Irak

De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Powell, heeft de NAVO gisteren opgeroepen tot een grotere rol in Irak. Powell deed dit tijdens de halfjaarlijkse bijeenkomst met zijn NAVO-collega's.

Het was de eerste keer dat de Verenigde Staten de NAVO publiekelijk opriepen tot een grotere rol in Irak. De Amerikaans-Britse bezetting gaat daar gepaard met steeds meer doden en stijgende kosten. De NAVO verleent nu in een sector in centraal-Irak alleen bijstand aan een door Polen geleide divisie met 23 landen.

,,We sporen de alliantie aan te onderzoeken hoe zij meer zou kunnen doen om vrede en stabiliteit in Irak te steunen, waarvan elke leider heeft gezegd dat die belangrijk voor ons allen zijn. De VS verwelkomen een grotere NAVO-rol bij de stabilisering van Irak'', zei Powell tegen de ministers. Hij deed nog geen concreet verzoek. Powell zei op een persconferentie dat ,,geen enkele NAVO-lidstaat'' zich had verzet tegen zijn idee.

De Amerikaanse minister kreeg gisteren de onmiddellijke steun van Spanje, Polen en Italië. Maar de meeste NAVO-lidstaten reageerden afwachtend. Volgens deze landen moet de aandacht van de alliantie nu eerst uitgaan naar haar vredesmisie in Afghanistan. De NAVO wil die missie uitbreiden en dat eerst optuigen, voordat zij nieuwe missies onderneemt. Powell zelf en NAVO-chef Robertson onderstreepten dit gisteren ook.

De Nederlandse minister Ben Bot, een dag tevoren aangetreden, noemde Powells suggestie over Irak ,,nogal voorbarig''. Bot wil eerst de komende zes maanden afwachten. ,,Als het zover is, zien we dat wel'', zei Bot tegen journalisten. Diplomaten wezen erop dat sommige lidstaten zich niet duidelijk uitspraken uit respect voor Powells milde toon over de Europese defensieplannen.

Een van de opties die Powell gisteren noemde, is het overnemen door de NAVO van de leiding van de Polen in hun sector. Spanje en Polen hebben deze week ook een NAVO-rol in de Poolse sector geopperd, onder meer omdat via de NAVO troepen sneller kunnen rouleren en terugkeren naar huis. Nu hebben 18 van de 26 huidige en aanstaande NAVO-lidstaten een militaire rol in Irak.

Tegenstanders van de Irak-oorlog als Frankrijk en Duitsland willen eerst een grotere VN-rol voordat zij instemmen met een grotere NAVO-rol in Irak. Powell bepleitte gisteren ook een ,,robuustere'' VN-rol in het land, maar hij vond niet dat daarvoor een nieuwe VN-resolutie nodig is.

De Amerikaanse Democratische senator Biden voorspelde gisteren in Brussel dat de NAVO in 2004 ,,betrokken zal raken bij het overnemen van operaties in Irak''. Hij voorspelde ook dat het huidige Amerikaanse `Gezag' in Irak, in de persoon van bestuurder Paul Bremer, zal worden vervangen door een ,,Hoge Commissaris'', die rapporteert aan de VN-Veiligheidsraad.

Powell wees gisteren voorts op het belang van de NAVO om de misie in Afghanistan uit te breiden tot buiten Kabul. De door de NAVO geleide vredesmacht ISAF wil daar voor verkiezingssteun en ontwapening tijdelijk troepen buiten Kabul stationeren en uiteindelijk een netwerk van gemengd militair-civiele provinciale wederopbouwteams onder haar hoede nemen.

Volgens NAVO-chef Robertson kan die uitbreiding doorgaan nu de NAVO de afgelopen dagen pijnlijke `gaten' in het 5.500 man tellende ISAF heeft gevuld. Na vier helikopters van Nederland en drie van Duitsland heeft Turkije nog drie Black Hawk helikopters aangeboden aan de NAVO.

Net als de Amerikaanse minister van Defensie Rumsfeld zei Powell gisteren dat de NAVO ,,moet overwegen'' om de hele militaire operatie in Afghanistan over te nemen, inclusief de door Amerika geleide gevechtsmissie met circa 10.000 man tegen de Talibaan en Al-Qaeda.

    • Robert van de Roer