`Auto in brand is goede actie'

In het parlement is GroenLinks tegen radicaal dierenactivisme. Maar delen van partij en achterban steunen de radicale acties van harte.

Eind oktober heeft deze krant een afspraak met twee radicale dierenactivisten. Ze zijn aanwezig geweest bij de veelbesproken bevrijding van nertsen in Putten, 5 september, maar hebben, zeggen ze, niet aan het openen van hokken meegeholpen. Ze zijn ook niet bestraft - dat is, bij gebrek aan bewijs, trouwens niemand. Niettemin wordt van deze twee helder dat ze routine hebben in radicale acties: in het gesprek zullen ze vertellen dat ze achter ideeën van het Dierenbevrijdingsfront (DBF) staan, zoals het toebrengen van 'klappen' aan de bio-industrie en de vleessector.

De afspraak met de twee, ergens in Utrecht, is via een tussenpersoon gemaakt. Bij de ontmoeting zeggen ze dat zij een plek voor het interview hebben geregeld. De wandeling gaat naar Oudegracht 229. 'Dwars 3x bellen', staat op een bordje. Dwars is de jongerenorganisatie van GroenLinks.

Een jongen die zich Rutger noemt doet open. Zijn gezicht komt bekend voor: zat hij in het groepje dat bij de rechtbank in Zutphen demonstreerde tegen de berechting van vijf hoofdverdachten van de Puttense dierenbevrijding? Klopt, zegt Rutger later - hij is Rutger van den Dool, 'algemeen coördinator' van Dwars. ,,Mijn rol bij Dwars'', zegt hij, ,,is te vergelijken met die van de partijvoorzitter van GroenLinks.''

Van den Dool heeft al langer contact met de twee radicale dierenactivisten, zo leert zijn toelichting. ,,Het zijn mensen uit de kraakbeweging die ik goed genoeg ken om te weten dat ik ze kan vertrouwen.'' De beschikbaarstelling van de Dwars-ruimte had, zegt hij, weinig om het lijf. ,,Anders moesten ze naar een café, waar het rumoerig is en je voortdurend moet opletten wie er meeluistert. En hier was plek. De ruimte stond leeg die middag.''

Maar toch. Wie eerder die maand in de Tweede Kamer het debat over radicaal dierenactivisme heeft gevolgd, zal niet onmiddellijk op het idee zijn gekomen dat GroenLinksers nog radicale dierenactivisten helpen. In dat debat roept een meerderheid in de Kamer, geïnspireerd door de Puttense actie, het kabinet op radicale dierenactivisten voortaan als terrorist te vervolgen. GroenLinks-Kamerlid Arie van den Brand trekt ook aandacht: in harde taal keert hij zich tegen dierenstrijders. Hij vindt het ,,stuitend dat gewelddadige dierenactivisten zich niets aantrekken van enige rechtstatelijke notie''. Hij voegt toe: ,,Gewelddadige vormen van dierenactivisme moeten met alle beschikbare middelen worden tegengegaan.'' Deze week beaamde Van den Brand dat de uitspraken geen losse flodder waren: ,,Ik heb destijds mijn inbreng in de fractie besproken. Het was een afgewogen fractiestandpunt - dat bovendien past in de traditie van de partij: de rechtsstaat is ons anker.''

Putten. Is dit terrorisme?, staat 3 november op een flapover in, opnieuw, de vergaderzaal van Dwars. Aangekondigd is een debat met supporters van het DBF. Ongeveer dertig mensen, vooral jonge studenten, zijn opgekomen. Een vlugge telling leert dat er circa tien DBF'ers zijn. Op tafels ligt een pamflet waarin Dwars oproept 10 december in actie te komen tegen het BPRC in Rijswijk, een primatencentrum waar met proefdieren wordt gewerkt; medewerkers van het BPRC en hun gezinnen worden al jaren door radicalen bedreigd en geïntimideerd.

De avondvoorzitter vraagt Rutger van den Dool de aftrap te doen. ,,Arie van den Brand'', zegt hij, ,,heeft een paar misstappen begaan door te zeggen dat hij zich van de actie in Putten distantieerde. Maar ik begrijp dat hij niet goed in de media is gekomen.''

Er hangt een ontspannen, tolerante sfeer. De DBF'ers vermanen mekaar soms (,,géén tactische info over tafel!''), of zijn soms wel erg stoer (,,als ik een proefdieronderzoeker telefonisch bedreig, en hij zit thuis op de bank toch al te twijfelen of hij nog doorgaat, dan valt hij dus af, hè''). Wars van het radicale taaltje schetst een man met een nertsenopvang hoe ellendig die beestjes eraan toe zijn als ze, overreden na hun bevrijding, bij hem aankomen. Bontfokkers zijn rotzakken, zegt hij. ,,Maar wat die beestjes wordt aangedaan is écht terroristisch.'' Van den Dool antwoordt: ,,Maar je kan zeggen dat de economische klap die een nertsenfarm wordt toegebracht belangrijker is. Als nertsen niet worden bevrijd sterven ze óók onder dramatische omstandigheden.''

Voor GroenLinksers vergt de dierenstrijd soms dubbelzinnigheid, blijkt die avond. Een bedachtzame man wordt door Van den Dool bij het debat betrokken. Hij is Gertjan van der Deure (34), campagnemanager van het Comité Anti-Stierenvechten, en zo'n beetje GroenLinkser van beroep. In de jaren negentig ondersteunde hij de raadsfractie in Utrecht, tegenwoordig werkt hij voor de provinciale GroenLinks-fractie. Ook is hij al jaren bestuurslid van de partijwerkgroep Dierenrechten Nu. Van den Dool vraagt zijn oordeel over radicale acties. ,,Het Comité waar ik werk is geweldloos'', zegt hij. ,,Persoonlijk kan ik mij de woede en de onmacht van de mensen die radicale acties uitvoeren, wel voorstellen. Maar namens het Comité kan ik dat niet zeggen, dat zou ons imago schaden.'' Na afloop onderstreept Van der Deure dat voor dierenstrijd meer nodig is dan praten en lobbyen. ,,Je hebt soms een radicale actie nodig om de aandacht op een thema te vestigen.'' Over Van den Brand is hij niet te spreken. ,,Op die manier wek je de indruk dat je tegen dieren bent.''

Rutger van den Dool zelf is niet zo'n dierenactivist, zegt hij. Buiten Dwars is hij actief in de radicale milieugroep GroenFront! ,,En GroenFront! houdt zich niet met dierenactivisme bezig.'' Dit is niet juist - september vorig jaar was GroenFront! met actiegroep Koen organisator van een manifestatie in Den Haag tegen het BPRC. Koen zit achter de vergaande intimidaties en bedreigingen van BPRC-onderzoekers. Maar Van den Dool was niet bij deze actie met Koen betrokken, zegt hij nu. ,,Ik had het toen te druk.''

Hij heeft niettemin ronde opinies over de geradicaliseerde dierenacties van de laatste tijd. ,,Ik steun acties waarbij via burgerlijke ongehoorzaamheid dierenmishandeling aan de orde wordt gesteld'', zegt hij. Er is, denkt hij, wel een riskante kanteling gaande. ,,Als acties zo negatief worden ontvangen dat ze het draagvlak wegnemen onder het dierenactivisme, heb ik daar strategische vragen bij: dieren moeten er wel door geholpen worden.'' Maar principieel is hij aanhanger van de actiemiddelen die de dierenactivisten deze tijd aanwenden: ,,Ik sta achter de inhoud van de radicale acties. Nertsen bevrijden of een vrachtwagen met nertsenhuid in brand steken vind ik in principe goede acties.''

De fractie in Den Haag is ,,veel te boud'' geweest, zegt Van den Dool. Zeker omdat het vaak GroenLinksers zijn die radicale acties mogelijk maken. ,,Van den Brand had moeten opkomen voor het summiere gedeelte van onze achterban dat steun geeft aan deze acties, of ze soms zelfs mede uitvoert.'' Hij verwacht niet dat de fractie de ingezette koers nog verlaat - ook niet nu Van den Brand de Kamer wegens ziekte verlaat. ,,Heb ik niets van gehoord.'' De fractie durft niet, denkt Van den Dool. ,,Het komt voort uit de angst vereenzelvigd te worden met Volkert. Een gedeelte van de fractie is bang in de hoek van milieu- en dierenradicalen gedreven te worden.'' Maar als je de activistische traditie van de PSP en de CPN bekijkt, beide founding fathers van de partij, is het historische gelijk aan zijn zijde. ,,Ik denk dat de jongeren van Dwars dichterbij de roots van GroenLinks staan dan de Tweede Kamer-fractie.''

Derde deel van een serie. Zie www.nrc.nl

Reacties: dierenstrijd@nrc.nl

    • Tom-Jan Meeus