Talrijke intriges vertroebelen proces-Cools

De rechtbank in Luik buigt zich sinds half oktober over de moord in 1991 op de prominente politicus André Cools van de Waalse socialisten.

Een tv-verslaggever duwt Guy Mathot een microfoon onder de neus. Was het socialistische kopstuk in 1991 tevoren op de hoogte van het plan toppoliticus André Cools te vermoorden? ,,Zonder bewijzen kan men wel van alles beweren'', zegt ex-minister Mathot met lichtspottende glimlach.

De 62-jarige Mathot trad deze week op als getuige voor de Luikse juryrechtbank waar sinds half oktober het intrigerijke proces-Cools loopt. Tegenwoordig is Mathot burgemeester van Seraing en voorzitter van de Luikse Parti Socialiste, nadat zijn carrière tien jaar geleden op dood spoor leek door de Agusta-helikopteraffaire over illegale partijfinanciering. Er zijn meer duistere zaakjes die hem achtervolgen, maar tot een veroordeling is het nooit gekomen.

Een verdachte en een getuige in de zaak-Cools noemden Mathot als man achter de moord op de prominente socialistenleider. Maar hard bewijs ontbreekt. Dat geldt ook voor de Waalse minister van Landbouw en ex-burgemeester van de taalstrijdgemeente Voeren, Marie-José Happart, die net als Mathot in het Luikse justitiepaleis zijn opwachting maakte.

Naast zes verdachten, van wie vijf uit het Luiks-Italiaanse misdaadmilieu, staat in feite ook de Parti Socialiste terecht. Zo zou voormalig PS-minister Alain van der Biest opdracht hebben gegeven voor de moord op z'n politieke mentor, die hem wegens overmatig drankgebruik wilde lozen. Maar Van der Biest pleegde vorig jaar zelfmoord. Nu zitten enkele van zijn medewerkers, chauffeur Pino di Mauro en secretaris Richard Taxquet, in de beklaagdenbank. Twee Tunesische huurmoordenaars kregen in 1998 in eigen land al 20 jaar cel.

De hamvraag in Luik is al wekenlang of Van der Biest – omschreven als een in de politiek verdwaalde dichter – de echte of enige opdrachtgever was. Zijn weduwe zei onlangs tegen dagblad Le Soir dat haar man de naam van Mathot noemde. Ook kroongetuige Carlo Todarello wees in politieverhoren naar hem. Maar Todarello zwakte voor de rechtbank, oog in oog met Mathot, z'n eerdere verklaring af. Hij had diens rol slechts ,,afgeleid'' uit opmerkingen van Di Mauro, die Mathot wel zou hebben genoemd. Maar Di Mauro, die in een confrontatie door de Tunesische huurmoordenaars is herkend als tussenpersoon, ontkent glashard.

In het proces sneuvelde nog een andere potentieel brisante aantijging. Die kwam van Marcel Cools, zoon van de vermoorde André Cools en zelf advocaat. Hij had voor de juryrechter verklaard dat twee PS-medewerkers hem hadden verteld dat ze op een partijcongres een kort gesprek tussen Mathot en PS-leider Guy Spitaels over het moordplan hadden opgevangen. Maar Mathot, Spitaels en de beide PS-medewerkers ontkenden dit in alle toonaarden.

Ook in de rest van zijn getuigenverhoor bleef Mathot gemakkelijk overeind. ,,Ik heb een blanco strafregister'', onderstreepte hij een en andermaal. Overigens erkende Mathot wel dat hij zwaar gebrouilleerd was met Cools, die over hem en andere partijgenoten een dossier bijhield over mogelijke corruptiepraktijken.

En Happart? Zijn aanwezigheid 's morgens vroeg met bemodderde schoenen vlakbij de parking waar even later Cools werd doodgeschoten was volgens hem toeval. Wel erkende Happart dat hij in juni 1991, een maand voor de moord, met enkele PS'ers in een Luiks café had besproken ,,hoe ons te verdedigen tegen de aanvallen van Cools''. Zonder gêne gaf hij verder toe dat hij bij de procureur geregeld intervenieerde tegen de zijns inziens ,,onrechtvaardige'' behandeling van Van der Biest door het gerecht.

Ook kwam Happart in 1997 op curieuze wijze in opspraak, toen hij met valse documenten probeerde Cools postuum in diskrediet te brengen. Het is onduidelijk of Happart de papieren – enkele met het briefhoofd van Cools – zelf liet fabriceren. Uiterst bizar allemaal. Maar onvoldoende om voorkennis over of betrokkenheid bij het moordplan te bewijzen.

Zoon Marcel Cools had er voor de verhoren van beide PS-prominenten al weinig vertrouwen in. ,,Die PS'ers zijn leugenaars met geheugenverlies'', zei hij tegen de talrijk aanwezige journalisten. Voor hem bevestigt het moordproces na zo'n 300 getuigenverhoren slechts het ontluisterende beeld van de Luikse PS en van het justitiële onderzoek. Onderzoeksrechter Veronique Ancia verklaarde voor de juryrechter dat ze was ,,verdronken'' in informatie. Ze dacht via het spoor van corruptie-affaires, waaronder de beruchte Agusta-zaak, een motief voor de moord te vinden. Tijdens het proces bleek ook dat toenmalig minister van Justitie Melchior Wathelet, tot voor kort rechter bij het Europese Hof van Justitie in Luxemburg, persoonlijk ingreep in het onderzoek. Hij zou als Waals christen-democraat meer geïnteresseerd zijn geweest in beschadiging van de PS dan in oplossing van de moord. Wathelet moet alsnog komen getuigen.

Of het proces eind deze maand, na twaalf jaar, de waarheid aan het licht brengt? Een getuige maakte het deze week nog troebeler. Volgens hem is de moord gefinancierd door de wegens corruptie veroordeelde directeur van een sociaal-zekerheidsfonds, die Cools in zijn corruptiejacht al op het spoor was.

niet in het nauw tijdens rechtszaak

    • Hans Buddingh'