Schuldig aan aanzetten tot genocide

Voor het eerst sinds de processen van Neurenberg van 1946 tot 1949 heeft een internationaal gerechtshof gisteren haatcampagnes van journalisten bestraft.

Het Rwanda-tribunaal veroordeelde drie mediabazen voor genocide, aanzetten tot genocide en misdaden tegen de menselijkheid. Na de Tweede Wereldoorlog werd de Duitse hoofdredacteur van Der Stürmer, Julius Streicher, alleen maar veroordeeld voor misdaden tegen de menselijkheid maar wel tot de galg.

De drie Rwandezen kwamen er gisteren genadiger af. Twee van hen, de 53-jarige oprichter van het particuliere radiostation Radio Télévison Libre des Mille Collines (RTLM), Ferdinand Nahimana, en de 42-jarige uitgever van het extremistische blad Kangura, Hassan Ngeze, werden veroordeeld tot levenslang. De 53-jarige pr-directeur van het ministerie van Buitenlandse Zaken die RTLM had medeopgericht, Jean-Bosco Barayagwiza, kreeg 35 jaar cel.

Het extremistische radiostation en het blad speelden volgens de rechters een sleutelrol bij het rijp maken van de geesten voor de genocide. Ze zaaiden haat onder de Hutu-meerderheid in Rwanda en riepen op tot een finale afrekening met de Tutsi's. Toen de slachting in april 1994 op gang kwam, was het radiostation een belangrijk rader in de moordmachine. De omroep somde de namen op van de mensen die moesten sterven en adviseerde de Hutu's tot in detail hoe ze te werk moesten gaan. Moordende militieleden werden aangemoedigd met oproepen als `aan het werk', `houd grote schoonmaak' en `de graven zijn nog niet vol'.

Rechter Navanathem Pillay verweet radiobaas Nahima dat hij ,,het vertrouwen had beschaamd dat in hem was gesteld als intellectueel leider''. ,,Zonder vuurwapen, zonder kapmes of ander tastbaar wapen heeft u de dood veroorzaakt van duizenden onschuldige burgers.'' Hij beschuldigde uitgever Ngeze ervan ,,het vertrouwen van het publiek te hebben geschonden door uw blad te gebruiken om aan te zetten tot genocide''. ,,U hebt de geesten van uw lezers vergiftigd.''

Bij de genocide werden in honderd dagen tijd naar schatting 800.000 Tutsi's en gematigde Hutu's vermoord. Aan de slachting kwam pas een einde toen de door Tutsi's gedomineerde rebellenbeweging RPF de macht in Rwanda overnam.

Bijna tien jaar na de genocide bestaat er in Rwanda geen particulier radiostation meer. De enige onafhankelijk krant Umesco wordt voortdurend lastiggevallen door de regering. Volgens de onafhankelijke organisatie Media Resistance gebruikt de Rwandese regering de mediawetten ,,om de meeste kritische stemmen te criminialiseren''.