Is er een dokter in de rechtszaal?

Alle macht aan de patiënten, om te beginnen in het ziekenhuis.

De Tweede Kamer heeft deze week met een verpletterende meerderheid een motie van VVD en PvdA aangenomen die van minister Hoogervorst van Volksgezondheid (VVD) uitbreiding van de rechterlijke macht vraagt.

Het parlement pleit voor de oprichting van een zogeheten Zorgkamer, een nieuwe rechter waar cliëntenraden, patiëntenverenigingen en zorgverzekeraars hun grieven kwijt kunnen als zij misstanden of wanbeleid bij ziekenhuizen en vergelijkbare zorginstellingen vermoeden. De minister staat sympathiek tegenover het idee.

De gang naar de Zorgkamer opent geheel nieuwe perspectieven. Ziet de zorgverzekeraar falend financieel management? Zien patiëntenverenigingen verstoorde verhoudingen in de directie van een ziekenhuis die de zorgkwaliteit schaden? Of een mislukkende fusie? Of riante gouden handdrukken en salarissen? Op naar de zorgrechter.

De links-liberale kabinetten hebben de marktwerking onder witte boorden (notarissen, makelaars) opgestookt, dit kabinet wil verder met marktwerking voor de witte jassen.

Zo wordt een semi-publieke sector waar tientallen miljarden omgaan, met een cruciale maatschappelijke rol, waar marktprikkels grotendeels ontbreken, toch weer een beetje meer een gewone bedrijfstak. Ook daar moet de directie verantwoording afleggen over het gevoerde beleid.

De markt is doorgaans de beste disciplinering van managers. Ondernemingen die op de markt falen, failleren. Deze disciplinering door de markt wordt steeds verfijnder, met gedragscodes vol normen en waarden, zoals die van de commissie Tabaksblat.

In het kielzog van privatiseringen en verzelfstandigingen (telefoon, energie, posterijen) heeft de overheid ook een reeks nieuwe waakhonden aangelijnd die concurrentie en consumentenbelangen moeten waarborgen. Opta, NMa (met wellicht een aparte afdeling voor zorgfusies), Dte.

Waar moet de Zorgkamer staan? Daarover doet de Kamer geen uitspraak. Dat kan bij de rechtbank in Rotterdam, waar burgers en bedrijven terechtkunnen als zij zich tekort gedaan voelen door bestuursorganen, van gemeentebesturen tot en met Opta en NMa.

Meer voor de hand ligt toevoeging van de zorgkamer aan het Amsterdamse gerechtshof. Daar oordeelt de Ondernemingskamer over conflicten van beleggers met bedrijfsdirecties, van ondernemingsraden met hun baas, van beleggers met accountants en van deelnemersraden met hun pensioenfonds.

Het bestaan op zich van de Ondernemingskamer blijkt al een preventieve werking te hebben. Daar kan de zorg zijn voordeel mee doen. Voorkomen is beter dan genezen.

    • Menno Tamminga