`Vergrijzing wordt een feest'

Pensioen raakt iedereen, maar niet iedereen blijkt geïnteresseerd in zijn pensioen. De pensioenwereld vindt zelf ook dat het beter moet. Maar hoe?

Pensioen is duur, wordt nog duurder en dan is de vergrijzing nog niet eens officieel begonnen. Die begint pas over zeven jaar.

Wie de slimste pensioeneconoom van Nederland uitnodigt, krijgt een tegendraads geluid te horen. Een lofzang komt van Lans Bovenberg, hoogleraar in Tilburg en winnaar van de prestigieuze Spinozaprijs. ,,Vergrijzing wordt een feest'', zegt hij.

Wie daarna een optreden van fiscaal econoom Leo Stevens programmeert, krijgt echter een lik-op-stuk-reactie. ,,Ach, wat kan de wetenschap toch naïef zijn'', verzucht de Rotterdamse hoogleraar, als hij in zijn eigen `Stevens shuffle' aan een show van bijna een half uur begint in theater- en congrescentrum 't Spant. Een paar honderd verzekeraars, tussenpersonen en pensioenfondsdirecteuren kijken toe in wat geboekt is als het Nationaal Pensioendebat.

,,Wij hadden natuurlijk graag de hele middag naar professor Stevens willen luisteren'', zegt presentator Paul Witteman, als Stevens weer is gaan zitten en zijn hoofd rood kleurt van de inspanning. ,,Maar dan was het waarschijnlijk niet goed afgelopen met zijn eigen levensloop.'' Stevens over de levensloopvoorstellen van het kabinet: ,,Een sigaar uit eigen doos? Het is een sigarenpeuk uit eigen doos.''

Het nationaal debat over (pre)pensioen en levensloop heeft een hoog `ons kent ons' gehalte. Rode draad: het gaat best goed in de pensioenwereld, maar alles kan natuurlijk altijd beter.

,,Ik vind het droevig dat hier zo lacherig wordt gedaan over het feit dat mensen gewoon willen weten hoeveel pensioenrechten zij hebben opgebouwd en hun pensioenopgave niet begrijpen'', zegt Rob Goedhart van de Consumentenbond vanaf de tribune. De Consumentenbond voert deze week, voor het tweede jaar, actie voor betere pensioeninformatie.

De oproep van staatssecretaris Mark Rutte van Sociale Zaken, op video, om de kwaliteit van de bestuurders van pensioenfondsen en het interne toezicht te bekijken wordt verwelkomd. Maar wijzigingen? ,,Aan de huidige structuur willen we niets doen'', zegt directeur Peter Borgdorff van de Vereniging van Bedrijfstakpensioenfondsen. ,,Een raad van commissarissen past ons niet'', zegt Han Thoman van de pensioenfondsen van individuele ondernemingen.

Het is een debat vol duidelijke breuklijnen. Jacques Schraven (VNO-NCW) en Lodewijk de Waal (FNV) trekken gelijk op bij de onderhandelingen met het kabinet over soepeler afspraken om de pensioencrisis op te lossen die is ont-staan door de sluipende beurskrach, lage rente en structureel te lage premies. Vakbonden en werkgevers besturen samen de pensioenwereld.

In reactie op de crisis laten de pensioenfondsen voor het eerst op grote schaal de volledige koppeling los tussen pensioenen en prijsstijgingen. Bovenberg: ,,Dat bedreigt de sociale cohesie. Het is een overval op mensen die geen kant op kunnen. Het schaadt het vertrouwen in het pensioenstelsel. De vakbeweging doet precies waarvan zij zelf het kabinet beschuldigt.''

Werkgevers en werknemers reageren niet. Zij hebben hun eigen sores. Zij verschillen van mening of de toekomstige levensloopregeling individueel uitgevoerd moet worden (Schraven: omzet voor verzekeraars) of collectief (De Waal: kansen voor pensioenfondsen).

Verzekeraars (commercieel) en pensioenfondsen (niet-commercieel) kiften over de speelruimte die ieder mag krijgen op de Nederlandse markt van pensioenbesparingen van 748 miljard euro. Verzekeraars en pensioenfondsen zijn het wel roerend eens dat zij horendol worden van de steeds weer wisselende overheidsregels. Iedereen is voor sterk toezicht door de Pensioen- en Verzekeringskamer (PVK), maar vrijwel iedereen klaagt over de manier waarop dat gebeurt. Zoals Henk van der Kolk, voorzitter van FNV Bondgenoten, zegt op de vraag of het de goede kant op gaat met de regels voor het toekomstig toezicht: ,,Wel als ze doen doen wat wij zeggen''.

En iedereen vindt dat de mensen in het land betere informatie moeten krijgen, liefst met simpeler pensioenregelingen en dat de communicatie nu echt verbeterd moet worden en zal worden. Van der Kolk tovert aarzelend een konijn uit de hoge hoed: is directe betrokkenheid van deelnemers aan pensioenregelingen geen goed idee?