Schort subsidie aan Radio 4 op

Staatssecretaris Medy van der Laan en de Tweede Kamer willen 5,5 à 7,5 miljoen euro bezuinigen op het MCO, het Muziekcentrum van de Omroep met zijn vier orkesten, koor en mediatheek. Bij Radio 4 voelt men niets voor zo'n drastische ingreep en is men van mening dat die vier orkesten essentieel zijn voor een goed functioneren van deze muziekzender.

Men onderbouwt dit met de stelling dat het MCO in zijn huidige vorm borg staat voor onafhankelijke programmering en het presenteren van ten onrechte vergeten repertoire. Het MCO wil daarbij ook het hedendaags componeren stimuleren door de creatie van nieuw werk. En dankzij de financiering met belastinggeld kunnen deze vier orkesten en het koor ook nog uitvoeriger repeteren en daardoor opmerkelijke artistieke resultaten bereiken. Men suggereert dus dat deze orkesten de taken op zich nemen die andere orkesten en ensembles schromelijk verwaarlozen. Waar andere orkesten, op straffe van slecht bezette zalen, bij de programmering enigzins rekening moeten houden met wat de concertganger graag hoort, geniet de radioprogrammeur hier absolute vrijheid.

Het klinkt de muziekliefhebber die vaak op Radio 4 afstemt in de oren als een verhaal uit een droomwereld, maar vooral als naïef en onwerkelijk.

Naïef omdat men uitgaat van een `captive audience' alsof luisteraars naar Radio 4 geen alternatief hebben en men dus kan programmeren zonder rekening te houden met de wensen van de luisteraars. Die luisteraars hebben vaak een kabelaansluiting en een cd-collectie. Dus bevalt het aanbod van Radio 4 niet, dan is er altijd nog België, de BBC, Duitsland en de eigen cd's.

Onwerkelijk omdat de praktijk zo anders is. Dit droombeeld van Radio 4 staat in fel contrast met de werkelijkheid: de programmering, zoals die nog steeds afhankelijk is van de grillen van omroepverenigingen. Een mooi voorbeeld: donderdag 27 november: 21.15 de EO met het programma `Zwerftochten door de muziekgeschiedenis'. Een titel die nergens op slaat, want het aangekondigde programma vermeldt een uitvoering van de prachtige Bach cantate BWV 106 – `Gottes Zeit ist die allerbeste Zeit' ook bekend als `Actus Tragicus'. Daar was drie kwartier prime time voor uitgetrokken, terwijl het een cantate van maar 20 minuten is. Wat bleek: er werd 25 minuten gepraat, een toelichting in de vorm van een preek. Die preek werd gelardeerd met steeds één onderdeeltje van de cantate. Net zo dodelijk als een film die elke 10 minuten onderbroken wordt door reclamespots. Schande dat de leiding van Radio 4 zoiets tolereert.

Wanneer krijgen de omroepverenigingen nu eens door dat leden van de EO, NCRV, KRO, AVRO, VARA en VPRO mogelijk dezelfde klassieke werken waarderen. De EO heeft vaak prachtige barokmuziek, vinden ze kennelijk christelijker dan composities uit latere periodes, en aan de andere kant van het spectrum wil de VPRO dat we vooral randverschijnselen en experimenten beluisteren. Hou daar nu eens mee op en programmeer gewoon een evenwichtig programma. Geen deeltjes, maar complete werken. Met korte toelichtingen, maar nooit meer dan 10 procent gepraat. En plaats moeilijk toegankelijke muziek op een laat tijdstip.

En dan die 4 orkesten. Draag er één over aan de stad Utrecht. Heeft Vredenburg eindelijk een eigen orkest. Sluit een overeenkomst dat de omroep er vaak een microfoon zal ophangen. Natuurlijk moet de Zaterdagmatinee in het Concertgebouw blijven. Een prachtige traditie. Maar daar kunnen ook andere orkesten voor ingeschakeld worden. Er is inmiddels zo'n enorme variëteit aan ensembles en uitvoeringspraktijken in dit zo muziekrijke land, dat Radio 4 daar veel meer concerten van zou kunnen uitzenden. De hedendaagse en wat minder toegankelijke muziek komt ook nu regelmatig aan bod, zoals afgelopen zondag nog in het middagconcert uit het Concertgebouw met muziek van Escher, Kurtag, Webern en

Messiaen. Dus minder orkesten en meer microfoons ophangen lijkt me een redelijk advies.

Tot slot nog een advies aan staatssecretaris Medy van der Laan: schort alle subsidie aan Radio 4 op tot daar de omroepverenigingen akkoord gaan met één gezamenlijke programmering. En eis van de omroepverenigingen dat ze niet alleen de muziekprogramma's van radio 4 in hun gidsen opnemen, maar ook die van hun collega-klassieke muziekzenders in Belgie, Duitsland en Groot-Brittannië. Alleen de VPRO doet dit nu. Muziek is toch universeel en het zijn toch geen concurrenten die buiten de deur gehouden moeten worden? Het gaat om de muziek en een optimale bediening van de luisteraar.

Henk Timmer is muziekliefhebber te Den Haag.

    • Henk Timmer