Reis naar het einde van de nacht

`Aantal banen daalt opnieuw.' Zo kopt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) vanmorgen boven een bericht over de arbeidsmarkt in het derde kwartaal van dit jaar. Gelijk hebben ze bij het CBS. In het derde kwartaal nam het aantal banen af met 45.000 ten opzichte van een jaar eerder. Maar is dat de juiste manier om op dit moment de temperatuur van de arbeidsmarkt te nemen?

Net zoals bij het duiden van de loop van de economische conjunctuur beter gekeken kan worden naar de kwartaalgroei dan naar de jaargroei, zo leidt ook een kwartaalvergelijking bij de arbeidsmarktcijfers tot heel andere conclusies. Geloof het of niet: het aantal banen is al twee kwartalen lang aan het stijgen. In het eerste kwartaal van dit jaar bedroeg het aantal banen 7.482.000, in het tweede kwartaal 7.491.000 en in het derde kwartaal 7.493.000. Omdat er gemiddeld kennelijk wat minder lang is gewerkt, is er in duizenden arbeidsjaren gerekend nog wel enig kwartaalverlies, maar dan hebben we het over niet meer dan 0,2 procent ten opzichte van begin dit jaar.

Zo vreselijk beroerd gaat het dan ook niet meer op de arbeidsmarkt. Dat was ook te zien aan de werkloosheid, waarover twee weken geleden werd gerapporteerd. Binnen de nogal nauwe definitie van wat een werkloze is, steeg het aantal werklozen in de drie maanden tot en met oktober tot 414.000. Dat is een toename van 8.000 ten opzichte van de drie maanden tot en met september, maar slechts een stijging van 3.000 ten opzichte van juni, toen de werkloosheid een eerdere piek vertoonde. Wanneer de seizoenscorrectie achterwege blijft, is er al drie maanden een daling te zien. `Stabilisering' is dus voorlopig een betere term dan `stijging'.

Natuurlijk, de groei is uit de zorgsector, en van de overheid mag worden verwacht dat de bezuinigingen zullen hakken in het personeelsbestand. Zowel overheid als zorg zijn er verantwoordelijk voor dat de werkgelegenheid verhoudingsgewijs goed op peil is gebleven. Maar is de prognose uit de miljoenennota nog vol te houden, dat de werkloosheid zal stijgen van 425.000 dit jaar naar 540.000 in 2004?

Er zit altijd een traagheid tussen het aantrekken van de economie en de arbeidsmarkt. Ook ondernemers lijken de toestand zwarter in te zien dan hij is: volgens een enquête van MKB Nederland ziet het midden- en kleinbedrijf in 2003 ten opzichte van begin dit jaar 93.000 banen verdwijnen. Waar MKB Nederland dat cijfer vandaan haalt is een raadsel. In het gehele bedrijfsleven (dus inclusief het grootbedrijf) verdwenen volgens het CBS tot nu toe maar 29.000 banen in 2003.

De moraal: pessimisme is verleidelijk. Bij gebleken ongelijk, valt dan alles mee. Optimisme daarentegen blijkt in de loop van 2003 even moeilijk te vinden als winkelpersoneel.

    • Maarten Schinkel