Rechters negeren `deal': 27 jaar voor mededader Srebrenica

Momir Nikolic, de eerste Bosnisch-Servische commandant die voor het Joegoslavië-tribunaal schuld heeft bekend aan de massamoord in Srebrenica, is gisteren tot 27 jaar gevangenisstraf veroordeeld.

De strafmaat was onverwacht hoog omdat de aanklagers van het VN-hof een straf hadden geëist van 15 à 20 jaar. Nikolic' advocaat, Stefan Kirsch, vond een straf van tien jaar het maximum. Hij verwees naar het vonnis van Biljana Plavšic, de ex-president van de Servische Republiek in Bosnië die eerder dit jaar – ook na een bekentenis – werd veroordeeld tot een gevangenisstraf van elf jaar.

Nikolic was in eerste instantie aangeklaagd voor genocide na de val van Srebrenica. In juli 1995 werden ruim zevenduizend moslims vermoord nadat de Serviërs de enclave hadden veroverd. In ruil voor de belofte van strafvermindering door de aanklagers bekende Nikolic in mei dit jaar schuld en legde belastende verklaringen af tegen medeverdachten. Na zijn bekentenis en die van de Bosnische Serviër Dragan Obrenovic werden een paar grote massagraven in Bosnië ontdekt. Volgens medewerkers van het VN-hof is dit geen toeval – de verdachten werken mee aan het onderzoek.

Gisteren maakten de VN-rechters gebruik van de mogelijkheid om af te wijken van een afspraak die gemaakt is tussen aanklagers en advocaten. In het vonnis stellen de rechters dat een aanklacht wegens genocide niet ,,wegonderhandeld'' kan worden. ,,Het publiek zou zich dan kunnen gaan afvragen of het tribunaal op een rechtvaardige manier bezig is en of zijn vonnissen een geloofwaardige en volledige beschrijving geven van de historische waarheid'', aldus de VN-rechters.

De rechters plaatsten kritische kanttekeningen bij de groeiende praktijk bij het VN-hof waarbij `akkoordjes' worden gesloten tussen aanklagers en verdediging. Hoofdaanklager Carla Del Ponte is een groot voorstander van deze – in de VS en Groot-Brittannië heel gebruikelijke – praktijk gezien de besparing van tijd en geld voor het VN-hof. Hieraan mag volgens de rechters in de zaak-Nikolic echter geen ,,al te groot gewicht worden toegekend, gelet op de enorme schaal en zwaarte van de misdaden van Srebrenica. [...] De massamoord is uitgevoerd met een mate van wreedheid en verdorvenheid die tot dan toe ongekend was in het conflict in ex-Joegoslavië.''

De 48-jarige Nikolic toonde zich geschokt toen hij de straf hoorde en sloeg zijn handen voor zijn gezicht. Volgens zijn raadsman Stefan Kirsch is het ,,voorstelbaar'' dat de Bosnische Serviër in hoger beroep gaat.

In Den Haag zijn gisteren ook twee oud-commandanten van het Bosnische (moslim)leger voorgeleid. Ex-generaal Enver Hadzihasanovic en kolonel Amir Kubura worden beschuldigd van de moord op zeker tweehonderd Bosnische Kroaten en Bosnische Serviërs, allen burgers, in 1993. Een derde verdachte, generaal Mehmed Alagic, overleed in maart van dit jaar.