Machtsstrijd om Yukos laait op

Een belastingaanslag van 5 miljard dollar voor de Russische oliegigant Yukos komt junior-parter Sibneft heel gelegen. Of wint een lachende derde?

Ruim vijf miljard dollar, dat is oliemaatschappij Yukos de Russische fiscus sinds 1998 schuldig, liet de belastingdienst gisteren via een uitgelekt briefje weten. ,,Niet meer dan politieke druk'', reageert de woordvoerder van het belaagde Yukos. Met als inzet de controle over de toekomstige oliegigant YukosSibneft. Wie wordt daar de baas, de opstandige en ambitieuze Chodorkovski, nu achter de tralies? Of de immer plooibare Abramovtisj, momenteel vooral in de skybox van zijn voetbalclub Chelsea te vinden?

`Fluwelen nationalisatie', kopt een Russische krant vandaag. Sinds Sibneft vrijdag onverwachts – althans voor de Amerikaanse managers die nu de dagelijkse leiding hebben bij Yukos - de fusie van beide bedrijven uitstelde, gonst het van de geruchten. Abramovtisj zou hebben besloten de zwakte van Yukos uit te buiten door zijn man Svidler als topman voor te stellen. Dat druist in tegen het contract dat de bedrijven in april sloten. Daarin is bepaald dat Yukos het management benoemt en het kleinere Sibneft de voorzitter van de raad van toezicht. Ook is vastgelegd dat de partij die zich terugtrekt, een miljard dollar boete betaalt. Mocht het zover komen, dan moet na arbitrage een Londense rechtbank daarover een uitspraak doen.

Roman Abramovitsj staat bekend als een oligarch die zijn banden met het Kremlin warm houdt. Toen zijn compaan Boris Berezovski in 2000 in onmin raakte met Poetin, was het Abramovitsj die zijn tv-zender ORT, Ruslands populairste tv-zender, overnam en vervolgens aan het Kremlin gaf. Alleen onder leiding van deze hofoligarch, zo speculeert de pers, geeft het Kremlin het groene licht voor de fusie van Yukos en Sibneft, een gigant met – op dit moment – een marktkapitalisatie van bijna 30 miljard dollar.

Maar het Yukos-managment gooit de handdoek nog niet in de ring. Een van de opties is dat Sibneft zijn zin krijgt in ruil voor vrijlating van Yukos-topman Chodorkovski, sinds oktober in voorarrest op verdenking van fraude en belastingontduiking. Leonid Nevzlin, die vanuit Israël diens belangen behartigt, leek daar gisteren op aan te sturen. ,,Een nieuw fusiecontract is uitgesloten zolang Michail Chodorkovski in de gevangenis zit'', zei hij in Kommersant. Maar The Washington Post meldt op grond van eigen bronnen dat zoiets uitgesloten is. Abramovitsj zou het al hebben voorgesteld, maar kreeg van het Kremlin te horen: `Uitgesloten, want Poetin haat Chodorkovski'.

In deze context komt het uitgelekte briefje van de belastingdienst aan het openbaar ministerie heel gelegen om de druk verder op te voeren. Volgens een ruwe schatting moet Yukos nog vijf miljard dollar betalen over de periode 1998-2003, zo schrijft de dienst. Zo zouden de Yukos-dochters in deelrepubliek Mordovië aanzienlijke belastingvoordelen hebben losgepeuterd in ruil voor investeringen die ze toch al van plan waren. Duidelijk is dat de staat het geld eenvoudig kan innen. Het heeft immers 42,2 procent van de aandelen Yukos bevroren.

De krant Kommersant vermoedt dat, mochten de onderhandelingen tussen Yukos en Sibneft vastlopen, de voormalige stafchef van het Kremlin Aleksandr Volosjin zich opwerpt als `neutrale man' en grote verzoener. Volosjin stapte vorige maand op omdat hij niet op de hoogte was gesteld van de arrestatie van Chodorkovski, maar heeft Poetin jarenlang trouw gediend. Een medewerker van Volosjin ontkende gisteren tegen Interfax dat zijn baas onderhandelt over een toppositie bij Yukos, maar Aleksandr Kazakov, een intimus van Volosjin, noemde Volosjin als hoofd van YukosSibneft ,,een heel goed idee''.,,Beter Volosjin dan een een geheim agent van de FSB.''

    • Coen van Zwol