Beschuldigd van racisme

Imitation of Life, een boek van Fanny Hurst, werd twee keer verfilmd. In 1934 door de vergeten regisseur John M. Stahl en in 1958 door de via Far From Heaven herontdekte Douglas Sirk. In films en boek speelt het fenomeen `passing' een belangrijke rol. De dochter van een zwarte werkster heeft een lichte huid en keert zich door discriminatie en schaamte over haar afkomst af van haar familie, om vervolgens als blank door het leven te gaan. Sirk maakte er een tranentrekkend melodrama van en rekende tegelijkertijd vernietigend af met de hypocrisie van een samenleving waarin apartheid een grote rol speelt.

Ook schrijver Philip Roth ziet de discriminatie van zwarten als een van de cruciale gebeurtenissen in de Amerikaanse geschiedenis en schreef een boek over `passing' waarin het wordt gekoppeld aan een ander repressief fenomeen, de politieke correctheid die begin jaren negentig de Amerikaanse maatschappij in een wurggreep hield. Zijn boek, The Human Stain, is nu verfilmd door Robert Benton, scenarist van Bonnie and Clyde en regisseur van Oscarwinnar Kramer vs Kramer. Anthony Hopkins speelt de rol van professor klassieke talen Coleman Silk. Silk wordt beschuldigd van racisme als hij een aantal niet aanwezige leerlingen tijdens een collega betiteld als `spooks', slang voor `negers'. Als deze leerlingen zwart blijken te zijn, is het hek van de dam. Silk wordt ontslagen. Later raakt hij bevriend met de schrijver Nathan Zuckerman en begint een verhouding met de veel jongere, door het leven getekende schoonmaakster Faunia (Nicole Kidman).

The Human Stain bevat ook een groot aantal flashbacks, waarin een geheim onthuld wordt dat Coleman Silks latere beschuldiging van racisme van een wrange laag voorziet. Het trauma van Silk wordt ook nog gespiegeld in dat in dat van de andere protagonisten. Faunia's ex-echtgenoot is een getraumatiseerde Vietnam veteraan en de schoonmaakster draagt zelf ook een trauma met zich mee.

Zo zit de film vol parallellen: de vraag `is spooks racistisch bedoeld' wordt bijvoorbeeld gekoppeld aan `had Clinton wel of geen seks met Monica Lewinsky'. Zowel Zuckerman als Silk zitten in een isolement.

Terwijl Douglas Sirk er voor koos van hetzelfde thema een aangrijpend melodrama te maken, schrikt Robert Benton terug voor het al te stevig aanzetten van zijn verhaal. Er is genoeg drama, maar het raakt nauwelijks. Dat komt ook door de ongeloofwaardigheid van Hopkins en Kidman in hun rollen en de gewild literaire constructie die een afstand schept die vervolgens niet meer overbrugd wordt. Sirk sleept mee, Benton laat je erbuiten.

The Human Stain. Regie: Robert Benton. Met: Anthony Hopkins, Nicole Kidman, Gary Sinise, Ed Harris, Wentworth Miller. In: 17 bioscopen.