Zet 'ns een bloemetje neer, geen asbak

Een rookverbod in de horeca is onuitvoerbaar. Slimmer is het om geen asbakken op tafeltjes te zetten en een rookvrij ontbijt te serveren, vindt de branche zelf.

Als minister Hoogervorst (Volksgezondheid) een plan voor zelfregulering van de horeca niet overneemt, zullen de 40.000 bedrijven plus 15.000 kantines en gemeenschapshuizen ,,foefjes'' verzinnen om onder een rookverbod uit te komen. ,,Dan gaan ze tabak verkopen omdat in tabakszaken nog wel gerookt mag worden.'' Of men maakt het personeel mede-eigenaar, in vennootschappen onder firma (,,vofjes''), zodat er formeel geen werknemers zijn die recht hebben een ,,rookvrije werkplek''.

Dat voorspelt Jeu Claes, directeur van de brancheorganisatie Koninklijk Horeca Nederland (KHN) in Woerden, die vandaag een stappenplan ter ontmoediging van het roken heeft gepresenteerd. Het plan is bedoeld om onder een rookverbod uit te komen. Een rookverbod is volgens KHN ,,niet uitvoerbaar'' in de horeca en controle op de naleving ervan is ,,onmogelijk''. Vanaf komend jaar heeft iedere werknemer in Nederland recht op een rookvrije werkplek. Dus ook in de horeca. Hoogervorst heeft de branche een jaar uitstel gegeven en is bereid een uitzondering voor onbepaalde tijd te maken, indien de horeca met een doortimmerd voorstel voor zelfregulering komt. Dat ligt er nu.

Uitgangspunt van het plan is te pogen een ,,cultuuromslag'' te bewerkstelligen bij hotels, restaurants en cafés. ,,Er moet nagedacht worden over een eigen rookbeleid'', aldus Claes. Dit om een bijdrage te leveren aan het kabinetsbeleid om het aantal rokers jaarlijks met 1 procent te verminderen. Claes: ,,Laten we beginnen om bij het dekken van een tafeltje niet meer automatisch een asbak neer te zetten, maar het bij een bloemetje en een peper-en-zoutstelletje te laten.'' Het aantal rokers daalt hierdoor flink, leert de ervaring. Ook moet niet gerookt worden bij sportinstellingen waar veel kinderen komen, vindt KHN.

Het plan voorziet in een reeks maatregelen die de komende jaren stapsgewijs tot minder rook in diverse bedrijven moet leiden. De cursus sociale hygiëne, waarvan menig horecabedrijf het diploma aan de muur heeft hangen, wordt uitgebreid met een examen over rookbeleid. Naar Brits voorbeeld komt er een handvest dat bedrijven vrijwillig kunnen ondertekenen. Dat systeem voorziet in een schildje naast de ingang met informatie over het gevoerde rookbeleid. Claes: ,,Als je voor de deur van twee restaurants staat, moet je op basis van deze informatie een keuze kunnen maken.'' Ook worden er nieuwe ventilatietechnieken ontwikkeld die schadelijke stoffen uit de lucht filteren en het meeroken reduceren.

De doelen zijn nauwkeurig geformuleerd. Zo moet eind 2007 van alle hotels in Nederland 95 procent de mogelijkheid tot een rookvrij ontbijt aanbieden en 90 procent moet beschikken over rookvrije kamers. Van alle grote restaurants moet eind 2007 60 procent een rookvrije zone hebben. Van alle cafés heeft 75 procent over vier jaar een rookschildje aan de gevel en 55 procent ventilatie volgens strenge normen. IJssalons zonder stoelen moeten eind 2007 helemaal rookvrij zijn, hetzelfde geldt voor 95 procent van alle snackbars zonder zitgedeelte. Dan zou ook de helft van alle discotheken een rookvrije ruimte en ventilatie moeten hebben.

Een rookverbod moet koste wat kost vermeden worden, stelt Horeca Nederland. Een verbod zal leiden tot een omzetdaling van 1,3 miljard euro, met als gevolg een verlies van 50.000 arbeidsplaatsen, is het schrikbeeld. Claes: ,,De gasten blijven weg, zo blijkt uit Amerikaans en Canadees onderzoek. Zolang één op de drie Nederlanders rookt, zal een clubje met drie mensen dat samen uit eten wil, soms liever bij een van die mensen thuis gaan eten zodat één van hen na het eten een sigaartje kan opsteken.'' Een rookverbod zal de horeca in de grensstreken zwaar duperen. Claes: ,,Er komt oneerlijke concurrentie uit België en Duitsland. In België geldt al tien jaar een rookverbod, maar daar houdt niemand zich aan.''

Er is volgens KHN ,,geen maatschappelijk draagvlak'' voor een rookverbod. Claes: ,,Wij moeten straks als politieman fungeren. Roken is slecht, maar zolang de overheid niet zegt dat niemand mag roken, zitten wij met een probleem. We willen gastvrij zijn. Als er een maatschappelijk draagvlak komt, dan zullen wij vanzelf meer rookvrije ruimten inrichten. Nu blijven niet-rokersgedeelten nog vaak leeg.'' Ook het personeel in de horeca is niet voor een verbod te porren, zo blijkt uit een enquête van de organisatie. Een ruime meerderheid rookt zelf, en een nog grotere meerderheid vindt dat er geen rookverbod hoeft te komen.

De vakbonden zullen niet snel staken om recht op een rookvrije werkplek af te dwingen, zegt Claes. ,,De bestuurders van de Horecabond moeten zelf elk kwartier even een sjekkie roken.''