Kans op grotere schade bevingen

De schade door `aardgasbevingen' in Noord-Nederland kan veel groter uitvallen dan tot nu toe werd aangenomen. Dit meldt een rapport dat het Rotterdamse geologisch adviesbureau Groundcontrol later deze maand publiceert.

In delen van Groningen en Friesland blijkt de bodem te bestaan uit het zogenoemde zwelklei, een instabiele kleisoort die uitzet onder invloed van water. Zwelklei neemt in een natte periode water op, waardoor het volume groter wordt. Tijdens dat proces wordt een grote druk op de bodem opgebouwd, die schade aan woningen en funderingen kan toebrengen, aldus Groundcontrol. ,,Een aardbeving die met dat proces samenvalt kan aanzienlijke schade veroorzaken'', zegt de directeur van Groundcontrol, Peter van der Gaag. Het bureau doet al jaren onderzoek naar de bodemgesteldheid in Noord-Nederland en richtte zich de afgelopen weken speciaal op de omgeving van Middelstum in Noord-Groningen. Rond die plaats deden zich de afgelopen weken drie aardbevingen voor, variërend van 2,7 tot 3,0 op de schaal van Richter. De schade bleef daarbij beperkt tot scheuren in muren van woningen, maar volgens Groundcontrol is dat te danken aan de relatief droge staat waarin de zwelklei op dat moment verkeerde.

Ondanks geruststellende woorden van onder meer de afdeling seismologie van het KNMI ontstond in de dorpen ten noorden van de stad Groningen onrust over de serie aardschokken.

In Groningen en Drenthe zijn de afgelopen jaren enkele honderden niet-natuurlijke aardbevingen gemeten. Ze zijn het gevolg van het inklinken van de bodem door de gaswinning uit het Slochteren-veld en kleinere velden in de omgeving.

Het fenomeen zwelklei was tot nu toe echter nog niet `ontdekt', aldus Van der Gaag van Groundcontrol. ,,Wij vroegen ons af hoe woningen en boerderijen in Noord-Nederland schade konden oplopen door aardbevingen met relatief lage magnitudes. Nu blijkt wat de oorzaak is.'' Volgens het onderzoek doet de meeste schade in Noord-Groningen zich voor bij huizen die in zwelklei zijn gefundeerd. Van der Gaag vindt het een ,,raadsel'' waarom het fenomeen zwelklei nog niet eerder is gesignaleerd in Nederland. Volgens Van der Gaag wordt onder meer in de Verenigde Staten en Groot-Brittannië al jaren onderzoek verricht naar bodems met zwelklei.

,,In Amerika is de schade als gevolg van bodembewegingen op zwelklei groter dan de schade door alle andere natuurrampen, inclusief aardbevingen'', stelt Van der Gaag.