Powell dé trekpleister in Maastricht

Maastricht is even een stad vol zwaargewichten: de ministers van Buitenlandse Zaken van tientallen lidstaten van de OVSE komen er vandaag bijeen.

Uit het raam van een rijtjeshuis opzij van het Maastrichtse conferentiecentrum waar de ministers van de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE) vergaderen, hangt een smoezelige vlag met daarop geschilderd: No War. Het is, afgezien van enige tientallen rumoerige betogers in de oude binnenstad gisteravond, het enige teken van protest in de directe omgeving.

Het aantal politieagenten en veiligheidsfunctionarissen in en om het vergadercentrum loopt daarentegen in de honderden. Niemand kan een stap verzetten zonder grondige controles. ,,Ik heb nooit eerder zulke veiligheidsmaatregelen meegemaakt'', zegt een ervaren OVSE-medewerker. ,,En dat terwijl Colin Powell er nog niet eens is.'' De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken komt pas morgenochtend.

Feit is dat veel zwaargewichten hun opwachting maken op de conferentie van 's werelds grootste regionale veiligheidsorganisatie. Jaap de Hoop Scheffer is er zelfs speciaal een paar maanden voor aangebleven als minister van Buitenlandse Zaken om de bijeenkomst in de met opzichtige tulpenbakken opgesierde vergaderzaal voor te zitten. Woensdag maakt hij plaats voor Ben Bot.

Van de 55 lidstaten zouden er 45 ministers sturen, zei De Hoop Scheffer vorige week voldaan. Dat is een veelvoud van de laatste OVSE-conferentie in Portugal, waar het aantal ministers op de vingers van twee handen was te tellen. Zelfs de nieuwe Georgische interim-president Boerzjanadze is er.

Heeft de OVSE het afgelopen jaar onder Nederlands voorzitterschap dan plotseling zoveel aan gewicht gewonnen, vraagt men zich onwillekeurig af. Of staan er belangrijke diplomatieke doorbraken op stapel? Het een noch het ander lijkt het geval. Dat wil overigens niet zeggen dat De Hoop Scheffer het afgelopen jaar niet hard heeft gewerkt om iets van het OVSE-voorzitterschap te maken. Maar de organisatie mist machtsinstrumenten om landen die bijvoorbeeld de mensenrechten schenden tot de orde te roepen.

De organisatoren van de conferentie erkennen dat de stroom ministers veel heeft te maken met de aanwezigheid van Powell, die als een magneet op zijn collega's uit kleinere landen werkt. Het trof dat Powell later deze week toch al in Europa moest zijn wegens een NAVO-bijeenkomst in Brussel. Zo was het een kleine moeite er een dagje Maastricht aan vast te plakken en daarmee De Hoop Scheffer, de aanstaande secretaris-generaal van de NAVO, een plezier te doen.

De Hoop Scheffer zelf, immer voorzichtig, waarschuwde vooraf voor te hoge verwachtingen van de conferentie. Grote doorbraken zijn op zulke conferenties zeldzaam, al kunnen ze wel tot meer begrip over en weer leiden.

Veel aandacht eisen enkele hardnekkige crisisgebieden aan de grenzen van het vroegere sovjetrijk op, met name Georgië, Moldavië en Tsjetsjenië. Vooral het laatste blijft een zorgenkind, want de rechten van de mens worden er met voeten getreden. [Vervolg MAASTRICHT: pagina 4]

MAASTRICHT

OVSE: Moldavië hoog op agenda

[Vervolg van pagina 1] Maar De Hoop Scheffer heeft hier niets ten goede kunnen veranderen. Sterker nog, Rusland heeft de OVSE min of meer buiten de deur gezet. ,,Dat stelt me zeer teleur'', erkende hij vorige week. Noch De Hoop Scheffer noch Balkenende nam vanmorgen de moeite tijdens hun toespraken voor alle regeringsdelegaties zelfs maar het Tsjetsjeense probleem aan te roeren.

Met meer voldoening kan De Hoop Scheffer terugzien op de ontwikkelingen in Georgië. Dat land raakte vorig weekeinde plotseling verrassend in een stroomversnelling, waarbij het bewind van president Edoeard Sjevardnadze zonder bloedvergieten het veld ruimde. Hoewel de rol van de OVSE op het moment suprême niet iedereen was opgevallen, wezen De Hoop Scheffer en zijn medewerkers naderhand nadrukkelijk op het feit dat de OVSE-voorzitter in die spannende dagen Sjevardnadze wel degelijk een paar keer telefonisch tot kalmte had gemaand.

In Maastricht hoopt De Hoop Scheffer de democratisering van Georgië een nieuwe impuls te geven. Dat gebeurt onder meer door de nieuwe verkiezingen, die voor 4 januari zijn uitgeschreven, financieel te ondersteunen. Nederland zegde daarvoor een miljoen euro toe, van de vijf miljoen die nodig zijn. En dan nog is succes bij de overgang naar een democratie niet verzekerd. De Hoop Scheffer vorige week: ,,Het is een Herculische opgave.''

De situatie in een andere hardnekkige crisishaard, Moldavië, is minder bemoedigend, ook al sprak De Hoop Scheffer vanmorgen van ,,substantiële vooruitgang''. In de slepende crisis tussen Moldavië en Transnistrië, een door Rusland gesteund stukje land langs de rivier de Dnjestr dat zich heeft afgescheiden, onthield de Moldavische president Voronin vorige week op het laatste ogenblik zijn steun aan een de OVSE onwelgevallig Russisch vredesvoorstel. President Poetin was furieus over de Moldavische weigering. Diplomaten zien dan ook met belangstelling uit naar de opstelling van de Russische minister van Buitenlandse Zaken Ivanov in Maastricht.

Intussen hoopt het Nederlandse voorzitterschap op meer eensgezindheid onder de conferentiedeelnemers over thema`s als de noodzaak voor maatregelen tegen vrouwenhandel, de handel in kleine wapens en de almaar uitdijende handel in drugs.

Ook wil het Nederlandse voorzitterschap de groeiende problemen met discriminatie en antisemitisme hoger op de agenda krijgen.

Premier Balkenende stak daarbij ook de hand in eigen boezem. ,,Het verontrust me om ook in Nederland discriminatie te zien terugkeren, een land dat bekend staat om zijn verdraagzaamheid.''