Japan weet niet niet wat het aan moet met Irak

Maanden na de aanvaarding van een Irak-wet weet Japan nog niet wat het aan moet met Irak. De dood van twee Japanse diplomaten maakt het probleem acuut.

De moord op twee Japanse diplomaten in Irak, zaterdag, heeft verwarring veroorzaakt over reden en noodzaak van een eventuele troepenzending. Premier Junichiro Koizumi lijkt vastberaden met zijn verklaring dat Japan ,,niet zal toegeven aan terrorisme'' en dus ,,zal doen wat het moet doen''. Maar het probleem is dat Koizumi nog nooit heeft duidelijk gemaakt wat het nu precies is dat Japan ,,moet doen''.

Afgelopen zomer nam het Japanse parlement een speciale Irak-wet aan die het zenden van troepen naar uitsluitend ,,vreedzaam gebied'' in dat land mogelijk maakt. Koizumi heeft een besluit echter voor zich uitgeschoven wegens voortdurende aanslagen op het Amerikaanse leger en uitzicht op verkiezingen, vorige maand. Opiniepeilingen tonen weinig enthousiasme onder het publiek. ,,Ik houd de situatie scherp in de gaten en zal dan een besluit nemen'', is het refrein dat Koizumi al wekenlang herhaalt, zonder aan deze uitspraak een uiterste houdbaarheidsdatum mee te geven.

De verwachting was dat de regering de komende dagen eindelijk een besluit zou nemen, nadat vorige week een inspectieteam van het Japanse leger uit Irak terugkeerde. Het team bezocht onder meer de Nederlandse legerbasis in Zuid-Irak. Het zuidelijke deel is relatief veilig, concludeerde minister van Defensie Shigeru Ishiba vrijdag, waarmee de weg leek geopend voor een besluit. Een dag later werden de twee diplomaten onder vuur genomen terwijl ze van Bagdad onder weg waren naar Tikrit. De twee reisden in een gewone auto zonder enig gewapend escorte.

De behandeling van de kwestie-Irak door de huidige regering is ,,lichtvaardig'', stelde de oppositie gisteren onmiddellijk in een schriftelijke verklaring. Het Irak-beleid is aan ,,grondige herziening'' toe, stelt de oppositie, die Koizumi oproept om onmiddellijk het parlement in een speciale zitting bijeen te roepen voor een ,,diepgravende discussie''.

Voor een werkelijk verzet tegen terreur, schrijft de krant Asahi vandaag, moet de Japanse regering om te beginnen de obsessie met het Amerikaanse verzoek voor het zenden van troepen naar Irak loslaten. In Irak zelf moet zo snel mogelijk worden begonnen met het overdragen van soevereiniteit aan de Irakezen en wederopbouw van het land onder leiding van de Verenigde Naties, zo meent de Asahi.

Ter rechterzijde schrijft de krant Sankei juist dat het loslaten van de plannen om troepen naar Irak te zenden de terroristen een overwinning zou schenken. Desondanks roept ook die krant op tot een diepgravende discussie, waarin Koizumi een ,,overkoepelende en overtuigende verklaring'' moet geven van de reden om troepen naar Irak te sturen, terwijl de oppositie een ,,concreet en realistisch'' alternatief moet formuleren.

De verwachting in Japanse media is dat de regering een besluit weer verder voor zich uitschuift. Al te lang kan ze echter niet meer wachten, want midden volgend jaar staan er verkiezingen voor het Hogerhuis voor de deur. In de kranten zijn al regeringspolitici geciteerd die stellen dat slachtoffers onder Japanse soldaten in Irak alle verkiezingsvoorbereidingen in één klap teniet kunnen doen.

In Zuid-Korea zijn dergelijke twijfels niet in de besluitvorming geslopen nadat dit weekend eveneens twee Zuid-Koreaanse technici zijn vermoord. Zuid-Korea kondigde vorige maand aan maximaal 3.000 extra militairen naar Irak te sturen, maar heeft nog geen besluit over de precieze invulling genomen. Medische eenheden en genietroepen van het Zuid-Koreaanse leger zijn al geruime tijd in Irak werkzaam. ,,Ons besluit blijft onveranderd'', zei minister Yoon Young-kwam (Buitenlandse Zaken) vandaag. De slachtoffers van gisteren werkten voor een particuliere onderneming aan het herstel van het elektriciteitsnet.

    • Hans van der Lugt