`Het heeft geen zin om te lijden voor rock & roll'

Ryan Adams is niet de beroemdheid geworden die zich twee jaar geleden met zijn cd `Gold' leek aan te dienen. De getergde Adams verandert steeds en mijdt het verleden.

In de hotelkamer, met uitzicht op het Amsterdamse Leidseplein, zit een bult op een stoel. Op de bank ertegenover hangt een man, die verveeld voor zich uitkijkt. De bult beweegt. Van onder een jas verschijnt een rafelige bos zwart haar en een bleek gezicht met bril – model Elvis Costello 1978. Een magere arm, bedekt met slordige tatoeages, strekt zich uit voor de kennismaking. ,,Hi, I'm Ryan'', zegt een onverwacht heldere stem.

Dit is Ryan Adams, de man met de negen levens en de evenzovele muzikale identiteiten. Die onstuitbaar productief is en zijn publiek graag in verwarring brengt met zijn baaierd aan stijlen. Is hij een rocker? Een countryzanger? Een crooner? Een bombastische stadionvreter? Hij is alles. Adams bracht onlangs tegelijkertijd twee cd's uit, Rock 'n' Roll en Love Is Hell. Pt1, die volgende week nog worden aangevuld met Love Is Hell. Pt2. De cd Rock 'n' Roll laat een ruige Adams horen, die harkt op zijn elektrische gitaar en zijn teksten tiert, en in andere liedjes met zijn galmende stem een kerk lijkt te willen vullen. Ongeveer als Bono Vox.

Love Is Hell, Pt1 en Pt2 vullen elkaar aan. Beide zijn akoestisch, maar zonder country-invloeden. De liedjes zijn breekbaar en klinken zo intiem alsof Adams bij je in de kamer zit. Op alledrie de cd's geldt één constante: hoe hij ze ook uitvoert, bij Ryan Adams krijgt ieder liedje een geramde melodie. Met kop en staart, afwisselend en eigen. Betoverend mooi is zijn uitvoering van Wonderwall van Oasis op Love Is Hell. Pt1. Op deel twee staan kunststukjes als I See Monsters en Hotel Chelsea Nights, dat wordt ondersteund door de ronkende uithalen van een gospelzangeres.

Ondanks zijn gaven is Ryan Adams een getergd mens. In de Amsterdamse hotelkamer springt hij op van zijn stoel en begint golfslagen te oefenen op een voor dat doel opgestelde contraptie. Zwaaiend met de club vertelt hij over paranoia, tegenwerking en frustraties. Want sinds zijn doorbraak, twee jaar geleden met de cd Gold, is Adams niet de ster geworden die iedereen had verwacht. Zijn houding was te eigenzinnig. Hij werd beroemd met de gedreven singer/songwriter-rock van de cd Gold (met de single New York, New York), maar hij wilde die stijl vervolgens niet meer spelen. Zo ook tijdens zijn uitverkochte optreden in Paradiso twee weken geleden, toen hij slechts één bekend liedje uitvoerde. Adams mijdt zijn verleden.

Eén opmerking is genoeg om hem ononderbroken aan het praten te krijgen. Is er méér in je leven dan muziek, en misschien liefde?

,,Oh jee, duizend dingen'', antwoordt Adams. ,,Mijn maffe, ellendige familie, politiek, mijn liefde voor andere soorten kunst als film, boeken. Van alles houdt me bezig. Muziek is nou net hetgeen me steeds minder plezier geeft. Omdat muziek de meeste ballast met zich meebrengt.

,,Ik ben ooit muzikant geworden omdat ik graag muziek maak. Maar het rare aan mijn status is dat ik een béétje meetel en tegelijkertijd helemaal niet. Voor iemand die commercieel zo weinig voorstelt als ik, moet ik belachelijk veel uitleggen. Ik ben voortdurend bezig mijzelf te verklaren. En ik krijg er nog steeds gedonder mee ook.

,,Mensen zijn wreed en nietsontziend. Ze behandelen popmuzikanten als piraten. Als ik de Golf Digest lees, staat daar nooit: `Tiger Woods is een fuckhead. Fuck him!'. Muziek heeft een woedende stem. Mensen doen altijd zo temperamentvol over muziek. Terwijl iedereen die muziek maakt dat doet omdat hij er van hóudt. Zelfs de grootste gladjakker uit Nashville met z'n prullerige country, houdt van die country. Niemand maakt muziek omdat hij denkt dat hij er rijk mee zal worden, of er seks door zal krijgen, of drugs. De oorsprong is altijd een oprechte passie.

,,De manier waarop muzikanten worden behandeld doet me denken aan sport. Alsof je in een football-wedstrijd zit en uitgekafferd wordt. Het ironische is dat ik juist muziek ben gaan maken als reactie op die eikels op school, die het altijd over sport hadden en je wel eens in elkaar zouden komen slaan. Oefenen op de gitaar gaf me het gevoel dat ik daar buiten stond. Als een roeping. Op de een of andere manier had ik het idee dat het spelen met een bal mijn leven niet fundamenteel zou veranderen. Gitaar spelen misschien wel.

,,Ik wil niet zielig doen, met geklaag over `Oh, wat word ik toch dwarsgezeten'. Maar ik moet me beschermen tegen die aanvallen van buitenaf. Mensen willen me manipuleren. En toch komt het er uiteindelijk alleen op aan of ik mezelf recht in de ogen kan kijken. Doe ik wat ik zélf mooi vind?

,,Het heeft geen zin om te lijden voor rock & roll, of te sterven. Ik heb er een liedje over geschreven, Note To Self: Don't Die. Het staat op de cd Rock 'n' Roll. Dat gaat over al die mensen die me eerst goed vonden en plotseling alleen nog maar kritiek op me hadden. Die me wilden afmaken. De tekst van het nummer is als een geheugensteun: Bescherm jezelf. `Don't die!'.

,,In mijn muziek ben ik geen perfectionist. Eerder precies het tegenovergestelde. Ik hou van de rafels. Toen ik mijn laatste drie cd's opnam wist ik precies wat ik wilde. Ik had de liedjes geschreven en nam ze in één keer op. Het was stom geluk dat het klinkt zoals het klinkt. De versterkers klonken net die dag zo ongelooflijk mooi. Het bleek nadien nog moeilijk om het te reproduceren. Alsof het maar één keer precies goed kon klinken.

,,Ik heb verschillende muzikale stijlen in me. Mensen kunnen niet één soort aan me verbinden. Maar ik vind het best zo. Die wisselende identiteit, dat ís mijn identiteit. Ik zoek niet naar één stem. Integendeel. Zingen is voor mij het uitbeelden van karakters. Ik wil steeds nieuwe personages onderzoeken. Ik kan met mijn stem veel kanten op. Dat ik dat ook doe, is omdat het me anders te saai wordt. En ieder nummer eist zijn eigen leven, met zijn eigen regels en voorwaarden.

,,Liedjes maken is een absurde bezigheid, natuurlijk. Maar ik hou er van. Het is grappig.''

Rock 'n' Roll en Love Is Hell.Pt1 zijn uitgebracht door Universal Music. Love Is Hell.Pt2 verschijnt 8/12.

    • Hester Carvalho