Futebol

Portugal is een mooi land. Van het uiterste noorden tot het uiterste zuiden, hoewel daar de milieuvervuiling mede door de bouw van vakantiedorpen genadeloos heeft toegeslagen. Maar Portugal is ook een arm land. Wie volgend jaar juni naar Portugal gaat, bijvoorbeeld om er deelgenoot te kunnen zijn van het EK voetbal, zal de tegenstelling tussen arm en rijk niet ontgaan.

Portugal is ook een voetballand. Portugese voetballers worden wel de Brazilianen van Europa genoemd, omdat hun balgevoel zichtbaar dezelfde kenmerken vertoont als dat van de Brazilianen. Futebol is populair. Tweevoudig Europa-Cupwinnaar Benfica is een roemrijke club. Portugese voetballers als de indrukwekkende Eusebio, de magistrale Coluna, de ongeëvenaarde dribbelaar Futre, de miskende Chalana (uitblinker van het EK in 1984), Paolo Sousa, Nuño Gomez Rui Costa en Figo hebben door de jaren heen door hun kunstzinnig spel tot de verbeelding gesproken. Het Estádio da Luz van Benfica is een stadion dat alleen al door zijn naam mooi voetbal belooft.

Datzelfde stadion wordt nu verbouwd tot een complex met architectonische hoogstandjes. Maar dat is nog niets vergeleken bij het nieuwe stadion van Braga, het pronkstuk van de tien stadions waarin het EK wordt afgewerkt. In Braga moesten rotsen wijken om er een futuristisch bouwwerk van te maken. Alle stadions (zeven nieuwe, drie gerenoveerde) kunnen minimaal 30.000 toeschouwers bevatten, zelfs het Estádio Algarve in Faro/Loulé, dat door een derde klasser wordt bespeeld.

Wat moet Faro, dat op hoogtijdagen drieduizend toeschouwers trekt, straks na het EK met zo'n stadion? Wat moeten de clubs in Aveiro, Braga, Coimbra, Guimarães en Leiria met zulke grote stadions? Afbreken of hopen dat eens de Champions League wordt bereikt en de voetballiefhebbers massaal naar de stadions komen? Zo gek op voetbal zijn ze in Portugal ook weer niet en geld om een kaartje te kopen hebben er weinig.

Het is de eerste keer dat het EK op tien locaties wordt afgewerkt. De organisatiekosten bedragen vijf miljard euro. De regering besloot dat op winstpremies die tijdens het EK worden verdiend geen belasting wordt geheven. Daardoor kan het prijzengeld hoger zijn dan in voorgaande toernooien. De zestien deelnemende landen mogen 130 miljoen euro verdelen, dat is 66 procent meer dan op het EK van 2000 in Nederland en België. Iedere deelnemer krijgt bij een overwinning 675.000 euro. De kampioen krijgt 18 miljoen. Waar dat geld vandaan komt? Onder meer van de bevolking, die er door een belastingheffing aan meebetaalt. Zoveel geld voor voetballers, in een land dat als arm mag worden bestempeld? Wie zal er over klagen?

Het EK in Portugal is een prestigeproject. Het wás een prestigeproject van de socialistische regeringspartij. Nu is er een andere regering. Toch heeft `centrumrechts' het plan omarmd. Want niet alleen stadions, ook het wegen- en spoorwegennet, de ziekenhuizen en de vliegvelden hebben dankzij het EK een versnelde facelift gekregen. Maar dan nog blijft het vreemd, zoveel geld te investeren in een voetbaltoernooi van miljonairs en semi-miljonairs die straks allen in Portugal in paradijselijke optrekjes worden gehuisvest. Want helden dienen verwend te worden, nietwaar?

Wanneer stervoetballer Figo en de Braziliaanse bondscoach Scolari straks dan eindelijk voetballand Portugal de titel hebben geschonken, zal het feest zijn. Maar voor hoe lang? Hoe lang zal het feest zijn en hoe lang zal het duren voordat de peperdure, nutteloze stadions een andere, nieuwe bestemming hebben gevonden? Hoe lang duurt het nog voordat iemand ingrijpt en aan deze geldverslinding door voetbal en voetballers een einde maakt?

    • Guus van Holland