Europa dichter bij akkoord over defensie

De Europese ministers van Buitenlandse Zaken zijn afgelopen weekeinde dicht bij een akkoord gekomen over een toekomstige Europese defensie. Over de gevoelige vraag of voor militaire acties die de Europese Unie onafhankelijk van de NAVO onderneemt een Europees hoofdkwartier wordt opgezet, is nog geen overeenstemming.

De Italiaanse minister van Buitenlandse Zaken, Franco Frattini, heeft zaterdag verdragsteksten voorgesteld die het mogelijk moeten maken dat een beperkt aantal landen een EU-defensie vormen. De landen moeten voldoen aan voorwaarden wat betreft hun militaire capaciteiten. Tot militaire operaties zou niet alleen door de deelnemende landen, maar door de hele EU besloten moeten worden.

Volgens de Nederlandse staatssecretaris van Europese Zaken, Atzo Nicolaï, wil Nederland dat alle EU-landen hierbij vetorecht krijgen. In de toekomstige Europese grondwet zouden de EU-landen elkaar wederzijdse militaire bijstand moeten toezeggen, waarbij nadrukkelijk wordt verklaard dat deze een aanvulling is van de militaire bijstand waartoe de NAVO-leden zich verplicht hebben.

De Franse minister van Buitenlandse Zaken, Dominique de Villepin, zei na afloop van onderhandelingen met zijn EU-collega's in Napels dat Frankrijk nog steeds met Duitsland en Groot-Brittannië onderhandelt over een Europees militair hoofdkwartier. De Britse premier Tony Blair wil met de Verenigde Staten overleggen voordat hij definitief met zo'n Europees hoofdkwartier instemt.

De kwestie zal vandaag waarschijnlijk aan de orde komen tijdens een bijeenkomst van de ministers van Defensie van de NAVO in Brussel, waaraan de Amerikaanse minister Donald Rumsfeld deelneemt. Washington wil niet dat de EU besluiten neemt die kunnen leiden tot concurrentie met de NAVO.

Op grond van de besprekingen van de EU-ministers van Buitenlandse Zaken heeft het Italiaanse EU-voorzitterschap, behalve een nieuwe ontwerptekst voor een Europese grondwet, ook een ontwerp voor een protocol over de EU-defensie gepresenteerd. Dit protocol moet aan het grondwettelijk verdrag worden toegevoegd. De EU-ministers zijn in Napels niet toegekomen aan de bespreking van deze teksten.

Nicolaï zei na eerste lezing van de documenten dat de voorstellen ,,niet zijn wat Nederland precies gewild heeft''. In de ontwerpen zijn nog geen voorzieningen opgenomen voor neutrale landen. Maar de Griekse minister George Papandreou sprak toch van ,,een doorbraak'' en veronderstelde dat spoedig een definitief akkoord tot stand kan komen. ,,Wij hebben onze verwachtingen overtroffen'', zei de Italiaanse minister Frattini.

Volgens het ontwerp-protocol moeten de aan de EU-defensie deelnemende landen uiterlijk in 2007 binnen 5 tot 30 dagen militaire eenheden, inclusief transport en logistiek, kunnen leveren voor operaties ten dienste van de Verenigde Naties. De deelnemende landen zouden aan gezamenlijke doelen voor investeringen in militair materieel moeten voldoen.