Preventief invetten tegen roest

`Trouwer dan ik aan de zon / Zijt gij toch aan Orion?' Dat stond op de elektrische klok die vroeger bij de fietsenmaker hing. Orion was toen een groot merk in oliën, vetten en vaseline. In de gebruiksaanwijzing van elke nieuwe fiets stond toentertijd dat je het chroom van je stuur en je velgen 's winters moest insmeren met zuurvrije vaseline. Dat deed je dan ook trouw, want toen las je de gebruiksaanwijzingen.

Vaseline is een product dat bijna overal goed voor is, van het tegen roest beschermen van metaal, tot het invetten van Kanaalzwemmers. Het is zelfs in de kunstfotografie gebruikt, een met vaseline ingevet glaasje dat voor de lens werd gehouden maakte van elk gewoon tafereeltje iets heel artistieks – althans, dat vond men.

Vaseline is een bijproduct van de aardolie-industrie en verkrijgbaar in allerlei verpakkingen: potjes, tubes en doosjes. Nu de kou en de regen komen, is het een van de middelen waarmee je het ijzerwerk kunt invetten dat de winter buiten moet zien door te komen – zoals de ijzeren scharnieren van houten tuinstoelen. Vaak zijn die spullen gegalvaniseerd en dus tegen roest bestand, maar soms is de kwaliteit slecht, of is dat zinken laagje er vanaf gesleten – op de schroefdraad van de bout waarmee je de parasol in zijn standaard vastzet bijvoorbeeld, of de vleugelmoeren waarmee hangende plantenbakken worden vastgezet. Wil je die ooit nog kunnen losdraaien, dan is preventief invetten met vaseline een goede methode.

Ook de spullen die in een schuurtje mogen overwinteren kunnen wel wat van de vettige substantie gebruiken: de messen van de grasmaaimachine, een bijl, een snoeischaar, de verchroomde velgen van een brommer. Vaseline voorkomt dat het metaal een noodlottig verbond sluit met twee op het oog heel onschuldige stoffen: water en zuurstof. Roest is dan het gevolg.

Vaseline smeer je met een doekje, met je vingers of met een kwastje op de te beschermen delen. Als het object dan een beetje rustig kan blijven staan, biedt het transparante zalfje een uitstekende bescherming tegen de elementen. Wie iets heel smerigs gaat doen, kan zijn handen en nagelriemen eerst met vaseline insmeren. Het goedje is vriendelijk voor de huid en de handen zijn na afloop gemakkelijker te reinigen.

Roest kan ook op andere manieren voorkomen worden. Inspuiten met tectyl bijvoorbeeld. Tectyl is een verzamelnaam voor allerlei producten die gemeen hebben dat ze een roestwerend laagje op metaal kunnen leggen. Je hebt zware, zwarte soorten, die tot een soort teerlaag op het metaal leiden, je hebt een stroperige soort die diep in autoportieren kan kruipen (ML-spray geheten), maar er is ook heldere tectyl die in een spuitbus zit en waarmee je in een oogwenk een heel motorblok of een verchroomde bumper tegen roest beschermt. Het spul verdringt eventueel aanwezig vocht en legt een dun plastic laagje op de ondergrond. Tectyl is voor een gelakt oppervlak niet goed, dus dek dat eerst af.

Er zijn meer middelen die tegen roest beschermen, het universele smeermiddel WD40 bijvoorbeeld. Het zit ook in een spuitbus en omdat het ook smeert, is het heel geschikt voor dingen die ook moeten bewegen: de maaimachine of het slot van het tuinhek.

Heeft de roest toch toegeslagen, dan kom je weer in een ander productenscala terecht. Licht geroest gereedschap kun je met lijnolie insmeren – een oude en vertrouwde methode. De olie sluit de roest af en er onstaat een dun, roestwerend laagje. In een wat meer professioneler variant is er Owatrol-olie, een product dat tegen voortgezette roest beschermt en ook goed door menie of andere verfsoorten gemengd kan worden. Het is verkrijgbaar bij de betere verfzaak.