Het nieuws van 7 november 2003

Voorkeur Beeldende Kunst

Jongkind

Voor Monet was hij de `ware meester' en Manet noemde hem `de beste van onze landschapsschilders'. De schilder Johan Bartold Jongkind (1819-1891) had het impressionistische programma al gerealiseerd vóórdat het impressionisme zijn eerste aarzelende intrede deed, namelijk toen een groep schilders in 1874 exposeerde in de studio van de beroemde fotograaf Nadar. Jongkind mengde niet langer tinten in grijs en bruin dooreen om een atmosferische toonwaarde te verkrijgen, maar hij plaatste korte, onvermengde toetsen kleur naast elkaar. Met iets grotere, snelle lossen vegen rood, geel, lila, blauw, wit, zwart schilderde hij de lucht en in kleine vlekjes van dezelfe kleuren het water. In het Haags Gemeentemuseum is nu een retrospectief van zijn werk met schilderijen, aquarellen, schetsen en prenten; niet eerder is zijn werk in zo'n omvang tentoongesteld. Er zijn veel rivier- en zeegezichten bij avond en bij nacht. De horizon is laag, het water neemt niet meer dan een kwart van het doek in beslag. Donkere silhouetten van zeilen en masten structureren het beeld. Er is weidsheid en volkomen stilte. Ook de schilderijen uit zijn Parijse tijd zijn prachtig; Jongkind ontdekte de schoonheid van fabrieksrook en schoorstenen, van bruggen, sleepboten en de bedrijvigheid aan de kaden met de vele wasboten en dekschuiten. Als schilder ontdekte hij ook de beeldende kracht van reclames en muuropschriften. De Fransen hebben gelijk als ze zeggen dat Jongkind `hun' schilder is. Maar toch is het de blik van een Hollander.

Johan Barthold Jongkind tot 18 jan in het Haags Gemeentemuseum, Stadhouderslaan 41, Den Haag. Di t/m zo 11-17u.