Turkije laks met naleving mensenrechten

Turkije heeft weliswaar veel wetgeving over mensenrechten aangepast aan eisen voor onderhandelingen over toetreding tot de Europese Unie, maar het past deze regels in de praktijk dikwijls niet toe.

Dit staat in de jaarlijkse beoordeling van Europees Commissaris Günter Verheugen (Uitbreiding) over kandidaat-lidstaat Turkije. Verwacht wordt dat de Europese Commissie dit oordeel volgende week woensdag overneemt.

De Europese Unie beslist volgend jaar december (onder Nederlands voorzitterschap) of Turkije voldoet aan de criteria om onderhandelingen over EU-lidmaatschap te openen. Volgens het rapport van Verheugen hebben hervormingen in Turkije tot nu toe slechts ,,beperkte praktische gevolgen'' gehad. De toepassing van de nieuwe wetgeving ,,is langzaam en van ongelijke kwaliteit''.

Economische hervormingen zijn het afgelopen jaar voortgegaan in lijn met de eisen van de Internationale Monetaire Fonds. Deze hebben bijgedragen tot een herstel van de economie. Het rapport is ook positief over de ontwikkeling van de betrekkingen tussen Turkije en Griekenland en over de Turkse inspanningen om een einde te maken aan de deling van Cyprus. Verheugen kritiseert de macht van het leger om de eigen defensiebegroting te bepalen.

De rechtbanken voor staatsveiligheid in het land moeten nog in overeenstemming gebracht worden met Europese standaarden voor de bescherming van mensenrechten en van fundamentele vrijheden, zoals het recht van verdachten op verdediging. Corruptie blijft een groot probleem, vooral bij de media, de regering, de bouw en de gezondheidszorg.

De Turkse regering heeft Brussel eerder beloofd martelingen niet langer te tolereren, maar volgens het rapport zijn er nog steeds gevallen van marteling van gevangenen. Ook komt nog voor dat arrestanten de toegang tot een advocaat wordt ontzegd of dat geen vertrouwelijk overleg tussen arrestant en advocaat mogelijk is.

Ondanks wijziging van wetgeving blijft Verheugen bezorgd over de persvrijheid in Turkije. Journalisten, schrijvers en uitgevers die de overheid en het beleid kritiseren riskeren zware straffen. Publicaties en drukpersen worden in beslag genomen en internet wordt gecensureerd. Hervormingen die radio- en tv-uitzendingen in andere talen dan het Turks mogelijk maken ,,hebben tot nu toe niet tot enig concreet resultaat geleid''.

Turkije blijft verder de vrijheid van vereniging voor minderheden ontoelaatbaar beperken en niet-moslims achterstellen in de uitoefening van grondrechten. Discriminatie bij het werk op grond van sexe, ras, etnische afstamming, religie of ideologie is nog niet verboden. Meer dan de helft van de vrouwen zou slachtoffer van geweld binnen het gezin zijn.

Hoewel het verboden is, werken nog altijd kinderen (jonger dan 15 jaar) in kleine bedrijven en in de landbouw. De rechten van vakbonden voldoen niet aan het Europees sociaal handvest. Hoewel belemmeringen tegen het gebruik van Koerdisch zijn opgeheven, is er nog altijd geen volledige vrijheid in het gebruik van andere talen dan Turks bij film, kunst, radio en televisie.