De C van CDA betekent nog steeds christelijk

Het CDA is druk doende de partijorganisatie te `revitaliseren'. Leden moeten meer invloed krijgen op het beleid. De partij overweegt zelfs regionale kandidaatstelling in te voeren.

De interne partijdemocratie lijkt de leden van het CDA maar matig te interesseren. ,,Meer invloed van de leden bij verkiezingen voor belangrijke politieke functies'' eindigt als nummer zes op de `Top-10 van ideeën voor partijvernieuwing' die CDA-voorzitter Marja van Bijsterveldt vanavond voorlegt aan ongeveer 150 leden op een bijeenkomst in Amstelveen.

Het is de achtste, en laatste `Fontein-avond' gisteren, genoemd naar de Trevi-fontein in Rome: je gooit er muntjes in. In dit geval gaat het dan om plastic fiches – drie per lid – die je over de glazen bokalen mag verdelen, één per idee.

Na telling aan het eind van de avond blijkt dat de meeste fiches vooral zijn gegooid voor ideeën die leden trekken, of de bestaande partijorganisatie revitaliseren: `CDA-boodschap eigentijds uitdrukken' eindigt met 89 fiches op één, gevolgd door `meer service (door het centrale partijhoofdkwartier) aan de afdelingen' (85) en `meer netwerken en meer kennisuitwisseling' (49). Slechts 31 fiches telt de bokaal voor meer ledeninvloed op de kandidaatstelling.

De CDA-voorzitter laat zich daardoor geenszins uit het veld slaan, vertelt zij na afloop. Er komt een commissie uit het bestuur die de komende jaren de partij zal bestoken met statutaire voorstellen voor partijvernieuwing, waaronder de interne partijdemocratie. En een halfjaarlijkse ledenraadpleging, die voor de CDA-politici in Den Haag verplichtend zou moeten zijn.

Het CDA overweegt zelfs om een vorm van regionale kandidaatstelling in te voeren, zegt Van Bijsterveldt, als tenminste voor de volgende Kamerverkiezingen een beperkt districtenstelsel van kracht zal zijn, zoals in het regeerprogramma staat. In Limburg bleek op een eerdere Fontein-avond dat de leden daar stonden te popelen om daar straks hun eigen gewestelijke kandidaten te kiezen, zo houdt Van Bijsterveldt haar gehoor in Amstelveen voor, als lichtend voorbeeld.

De merendeels wat oudere aanwezigen lijken echter meer geïnteresseerd in vragen als: hoe krijg ik sneller nieuwe vlugschriften naar mijn afdeling. Of: hoe blaas ik de zieltogende afdeling Abcoude weer leven in?

Er is ook ideologische discussie. Wie opmerkt dat in de stukken het woord `evangelie' te weinig voorkomt, krijgt van de partijvoorzitter te horen dat het evangelie zeker `inspiratiebron' is, ,,maar dat we geen mensen moeten uitsluiten. Het aantal niet-kerkelijke stemmers stijgt''. De kous op de kop krijgt ook een jongeman die voor de C uit de afkorting CDA niet `christelijk' maar `conservatief' wil lezen. Van Bijsterveldt heeft weinig op met – dezer dagen vooral op de opiniepagina van Trouw – geventileerde ideeën om van het CDA een openlijk conservatieve partij te maken. ,,Het gaat om de moderne vertaling van oude waarden'', meent zij, en noemt met name het gezin.

Behalve een Top-10 met ideeën over partijvernieuwing is vanavond een `Concept-politieke agenda' aan de orde. En ook daarbij kan met fiches worden gestemd voor tien onderwerpen. `Rentmeesterschap' (CDA-jargon voor milieubescherming) eindigt hier met negentig fiches op de eerste plaats, gevolgd door `gezinsbeleid' (60) en integratie (42).

Onder de tientallen leden die het woord nemen, geven velen blijk van onbehagen over het beleid van de coalitie die het CDA met VVD en D66 is aangegaan, met name op milieugebied. Dat het CDA in de peilingen de laatste tijd geen garen spint bij het kabinetsbeleid, ontgaat de CDA-leden niet. ,,We laten de oren te veel hangen naar andere partijen'', meent een 50-jarig lid.

De uitslagen van vanavond zullen, met die van de eerder gehouden Fontein-avonden, komende zaterdag worden gepresenteerd op het partijcongres van het CDA in Utrecht in de vorm van een `Convenant' dat de leidraad moet vormen voor verdere partijvernieuwing. Dit convenant schept in de ogen van de partijvoorzitter voor wat de `concept-politieke agenda' betreft ook verplichtingen voor de CDA-fracties in het parlement en de rest van de politieke leiding.

De eerste statutaire verandering in de partijstructuur zal op dat congres zijn beslag krijgen: het CDA voert het `one person, one vote' in, waarbij alle CDA-leden die de moeite nemen naar het congres te komen gelijk stemrecht hebben. Als een veiligheidsklep zijn er daarnaast nog wel 250 vaste mandaten voor de partijafdelingen.

Tot een regionale kandidaatstelling bij een gemengd districtenstelsel is nog niet defintief besloten, zegt Van Bijsterveldt. Het CDA is tot nu toe de enige van de grote partijen die overweegt om leden in de regio hun eigen `districtskandidaat' te laten aanwijzen. De VVD voert eveneens het `one man, one vote' in, maar wil vasthouden aan een landelijke lijst. De PvdA wil ook in de toekomst een commissie belasten met de opstelling van een landelijke kandidatenlijst voor de Tweede Kamer. Van Bijsterveldt lijkt echter vastbesloten: ,,Op 15 mei 2002 is gebleken dat de agenda in Den Haag niet meer spoorde met de agenda in het land. Dat mag niet wéér gebeuren''.