`Curaçao is bestuurlijk al door de bodem gezakt'

Het aantal aanhoudingen van drugskoeriers op Schiphol stijgt. Maar dit legt de drugslijnen van de Caraïben naar Europa niet lam. Dat blijkt uit een studie naar drugssmokkelaars op Schiphol.

De opmars van drugskoeriers vanuit het Caraïbische gebied naar Europa en Nederland valt voorlopig niet te stuiten. Vanaf de Nederlandse Antillen komen sinds vorig jaar niet alleen drugskoeriers uit Curaçao maar ook uit Bonaire en Sint Maarten. De massale opkomst van de drugskoerier heeft de drugshandel in een nieuwe fase gebracht met als belangrijkste conclusie dat de drugskoerier voorlopig de toekomst heeft.

Dat blijkt uit de wetenschappelijke studie `Drugskoerier, een beroep met toekomst', die is opgesteld in opdracht van het openbaar ministerie in Haarlem. Het onderzoek kwam tot stand na literatuuronderzoek en informatie van het politiekernteam Haarlem en de Koninklijke Marechaussee. De opmars van de drugskoerier is vooral het gevolg van verregaande decentralisatie van de Latijns-Amerikaanse drugssector. Het aantal kleine exporteurs in die regio zal in de toekomst toenemen, het aantal koeriers dat vanuit Latijns Amerika werkt naar verwachting ook. De Caraïben dienen daarbij als schakel in de mondiale drugseconomie.

De betrokkenheid van de Nederlandse Antillen in de drugseconomie is op Curaçao, Aruba en Sint Maarten ,,erger dan gemiddeld'' in de Caraïben, zo wordt in het onderzoek geconstateerd. ,,Bonaire is lang probleemloos geweest, maar glijdt sinds de zomer van 2002 snel af. Hoewel vooral inwoners van Curaçao worden ingezet als drugskoerier, staan Nederlanders en Colombianen op de Antillen aan de top van de drugshiërarchie. Antillianen zelf zijn actief als ronselaar, pusher, koerier of straathandelaar.''

Vooral Curaçao kent een welig tierende drugseconomie die inmiddels grote impact heeft op het openbare leven. In het onderzoek wordt een Antilliaanse deskundige geciteerd (die om veiligheidsredenen anoniem blijft) die zegt dat ,,de situatie op Curaçao in bestuurlijk opzicht al door de bodem heen is gezakt''. Politici die willen optreden hebben geen instrumenten meer tot hun beschikking. De overheidsdiensten zijn corrupt, de bestuurlijke systemen werken niet meer. Een vorig jaar verschenen vertrouwelijk rapport, `Un Bon Pais Tin Bon Polis' schetst het beeld van een gedemoraliseerd politiekorps met een zwak hoger management. Een deel van de agenten faciliteert op alle mogelijke wijzen de drugseconomie. Het aantal drugsmoorden is sinds 2000 sterk gestegen.

Op basis van politiegegevens is vastgesteld dat vorig jaar 17.300 Antilliaanse drugskoeriers Schiphol aandeden, vrijwel allemaal woonachtig op Curaçao of als migrant in Nederland. Arubanen lenen zich nauwelijks voor dergelijk werk, volgens het onderzoek omdat op Aruba de werkloosheid en de migratie naar Nederland nagenoeg nihil is. Het straffe justitiebeleid op Schiphol zorgt ervoor dat in Nederland berechte Antillianen in een aantal gevallen `migranten tegen wil en dank' worden. ,,Hun ticket wordt verbeurd verklaard. Na vrijlating hebben ze geen andere keuze dan in Nederland blijven.''

Vergelijking met andere Caraïbische staten, zoals Puerto Rico of de Franse Antillen, biedt nauwelijks aanknopingspunten om de drugseconomie aan te pakken. De Verenigde Staten voeren op Puerto Rico al vijftien jaar een `war on drugs' waar meer dan tien miljard dollar in geïnvesteerd is. Desondanks is Puerto Rico verworden tot een ,,frauderende bijstandskolonie waar de drugseconomie welig tiert''. Over aantallen koeriers naar de Verenigde Staten zijn geen cijfers beschikbaar, maar de infrastructuur voor het koerierswerk met de VS wordt in het rapport `optimaal' genoemd. ,,Sinds de jaren tachtig zijn dagelijks duizenden Puerto-Ricanen in de lucht op weg van of naar de VS. Een retourticket kost rond de 120 dollar'', aldus het rapport.

Frankrijk investeert jaarlijks 3.500 euro per hoofd van de bevolking in zijn Antilliaanse provincies. De vraag of van daaruit drugskoeriers naar Europa reizen is niet met cijfers te onderbouwen, omdat een vlucht van de Franse Antillen naar Parijs een binnenlandse vlucht is en in principe niet gecontroleerd wordt. In het onderzoek wordt gemeld dat Frans-Antillianen in de jaren negentig crack in Parijs introduceerden, maar volgens lokale deskundigen die voor het onderzoek werden geraadpleegd is er op de Franse Antillen geen grote drugseconomie.

Groot-Brittannië en Jamaica, dat wel een intensieve drugseconomie heeft, maakten vorig jaar afspraken over scherpere controle op drugskoeriers, maar het effect daarvan is niet onderzocht. Op Jamaica zelf is de situatie inmiddels zo onhoudbaar geworden dat daar besloten is de cannabishandel te legaliseren, een besluit dat voorlopig is opgeschort onder druk van sancties van de Verenigde Naties en de VS.

Spanje kampt al jaren met een aanzienlijk koeriersprobleem vanuit meerdere Latijns-Amerikaanse landen, constateert de studie op basis van `signalen' van onder meer tolken die vaak voor zaken tegen koeriers worden ingeschakeld. Alleen al op de route Bogotá-Madrid overlijden jaarlijks gemiddeld zeven Colombiaanse slikkers.

Het aantal mensen dat de komende jaren betrokken raakt bij de drugseconomie in de Caraïben zal naar verwachting snel groeien, ondanks repressief beleid en het oppakken van drugskoeriers, verwacht de studie. ,,Voor de exporteurs en importeurs zal de druk om steeds weer nieuwe `schone' koeriers te vinden groter worden naarmate het beleid meer gericht wordt op het oppakken en opsluiten van koeriers en recidivisten. Hier ligt dus, wat betreft het te voeren beleid met betrekking tot cocaïnekoeriers, een groot dilemma.''