De droeve Lanois is de allerbeste

De muziek van Daniel Lanois valt als een warme deken over de luisteraar. De zanger/gitarist die platen van U2, Bob Dylan en Emmylou Harris produceerde, weet als geen ander hoe je een weldadig, wollig geluid kunt creëren. `Athmospherics' zijn Lanois' specialiteit, sinds hij begin jaren tachtig als geluidstechnicus betrokken raakte bij de ambient music van Brian Eno. Samen maakten ze furore als het productieteam achter het Amerikaanse succes van U2. Soms maakt Lanois een soloalbum, waarop hij zijn hang naar omfloerste zang en sfeervolle, weemoedige nummers in de praktijk brengt. Op zijn derde cd, Shine (2003), komt een jeugdliefde van Lanois boven met een aantal gedragen instrumentals waarin hij de pedal-steelgitaar beroert - het eerste instrument dat hij ooit leerde spelen.

Op het podium bevindt Daniel Lanois zich tussen twee vuren. Het liefst zou hij, als een nazaat van J.J. Cale in het barre woestijnlandschap van sombere Americana, onopvallend op een stoel zitten en rustig zijn zachtjes voortkabbelende muziek spelen met zijn jazzy swingende ritmesectie van bassist Daryl Johnson en drummer Brady Blade. Maar als sterproducer wordt meer van hem verwacht en verkeert hij in het gezelschap van U2's The Edge, die soms bij hem op het podium springt, en Bono en Emmylou Harris die als gastvocalisten op zijn cd te horen zijn.

Dat laatste vangt Lanois op met zangeres Lori Reid, die alle tweede stemmen en soms de leadzang voor haar rekening neemt. Lanois kan zich nog net niet achter haar frêle gestalte verschuilen, maar het meest in zijn element is hij toch als improviserend gitarist, zoekend naar geluiden en de verklanking van gemoedstoestanden op een versterker waar alle hoge tonen zijn uitgedraaid.

Al vroeg in de set, nadat hij zijn bekendste nummer The maker maar meteen als sfeermaker uit de weg had geruimd, speelde Lanois een uitbundige gitaarimprovisatie met alleen drumbegeleiding. `Ons protestnummer', noemde hij deze manier om zijn hart te luchten, waarbij we zelf mochten uitmaken waartégen we wilden protesteren. In het algemeen waren Lanois' pogingen om te rocken, in enkele nieuwe nummers waarbij hij zijn gitaar harder dan anders liet scheuren, minder geslaagd dan traag voortkabbelende nummers als The power of one en het voor Emmylou Harris gecomponeerde en met U2-achtige galmgitaar opgeluisterde Where will I be.

Het allerbest op dreef was Lanois op de droef jengelende pedal steel, het instrument dat bij uitstek geschikt is om melancholieke gevoelens breed over een imaginair Amerikaans prairielandschap uit te smeren.

Concert: Daniel Lanois. Gehoord: 25/10 Paradiso, Amsterdam.