De Brusselse staat

BRUSSEL LOST PROBLEMEN VAN BURGERS OP...

,,We hadden ons nooit kunnen voorstellen dat iemand dit probleem in twee dagen kon oplossen. Dank u. Ik ben zo gelukkig. Het is zo'n smakelijke overwinning. Ik kan u en uw collega in Stockholm niet zeggen hoe dankbaar we zijn.'' Europees ambtenaar Gerard de Graaf heeft de e-mail van een Portugese afzender bewaard. De betrokkene had zich bij de autoriteiten in Lissabon beklaagd dat hij bij verhuizing naar Zweden geen verblijfspapier kreeg voor zijn Braziliaanse echtgenote. Via `Brussel' werd het probleem in no time opgelost.

Als afdelingshoofd `Interne-marktstrategie en Mededinging' heeft ambtenaar De Graaf de laatste tijd veel meer burgers uit lidstaten van de Europese Unie blij kunnen maken, zoveel dat een experiment met de afhandeling van klachten binnenkort wordt omgezet in een systeem dat in alle EU-lidstaten moet worden ingevoerd.

Moeiteloos somt De Graaf voorbeelden op: Een Fin die door zijn werkgever in Italië werd gedetacheerd, moest daar ten onrechte pensioenpremie betalen. Binnen tien weken was de kwestie geregeld. Een Portugese autosleepdienst die een auto uit België haalde, kreeg van de Spaanse politie een boete van 600 euro wegens het ontbreken van een tachograaf. Maar voor een sleepauto is een tachograaf volgens de EU-regels niet verplicht. In drie weken had de sleepdienst zijn geld terug. De Nederlandse Vreemdelingendienst moest bakzeil halen, toen een Deense vrouw die werk zocht geen verblijfsstatus kreeg voor haar Mexicaanse echtgenoot. Een biologielerares in België kreeg alsnog een hoger salaris op grond van haar eerdere dienstjaren aan een Nederlandse school. Het Belgische ministerie van Onderwijs had zich niet gehouden aan een uitspraak van het Europees Hof dat anciënniteit die in de ene lidstaat is verworven met een (semi-)overheidsjob in de andere lidstaat meetelt.

...HET ZUIDEN BLIJFT ACHTER...

Alle problemen werden snel opgelost zonder tijdrovende juridische procedures bij nationale of Europese rechters. Hoezo Brusselse bureaucratie? ,,Je zit hier met een bepaalde beroepseer'', zegt De Graaf. ,,En als je dan ziet dat Europese regels vaak tot problemen aanleiding geven.'' Ruim een jaar geleden zette De Graaf met enkele collega's `SOLVIT' op, het geautomatiseerd systeem dat `Europese' problemen van burgers met hun overheden snel moet oplossen. Het principe is tamelijk eenvoudig, maar het effect is in de Europese context revolutionair. Eurocommissaris Bolkestein (Interne Markt) zei onlangs: ,,Als met de rechten van burgers en bedrijven de spot wordt gedreven door een slechte toepassing van Europese regelgeving, is SOLVIT er om snel te helpen.'' Bij een proef werd ruim 70 procent van de 200 klachten opgelost.

De klagers hadden zich allen gemeld bij hun nationale autoriteiten, die de klachten via SOLVIT in Brussel doorstuurden. In alle Europese hoofdsteden zijn nationale ambtenaren aangesteld voor SOLVIT. Over een paar maanden moet het systeem op volle toeren draaien, waarbij voor de klachtafhandeling zes weken staat. In alle EU-lidstaten worden dan organisaties als Consumentenbond, Kamer van Koophandel en Ombudsman ingeschakeld als contactpunt voor SOLVIT. Met één muisklik gaat het gestandaardiseerde klachtenformulier, automatisch in de juiste vertaling, naar de SOLVIT-ambtenaar in de andere lidstaat. In Scandinavië werkt SOLVIT het best, omdat er een `probleemoplossingscultuur' is. Spanje echter stuurde slechts 3 klachten naar SOLVIT en kreeg er zelf 25. Dat verhoogt volgens EU-beleidsmedewerkster Grubben de druk om zelf meer ruchtbaarheid aan SOLVIT te geven: ,,Die arme Spaanse ambtenaren moeten op kosten van de eigen belastingbetaler voor andere EU-burgers werken.''

Volgens Eurocommissaris Bolkestein heeft de EU-burger ,,het recht volledig te genieten van de voordelen van de interne markt''. Dat past in het moeizame streven om burgers bij `Europa' te betrekken. Niet voor niets kreeg de Europese Commissie in 1999 een aparte Commissaris voor consumentenbescherming. Maar in de praktijk raken burgers vaak gefrustreerd door de barrières om van de interne markt te profiteren. De Eurobarometer het periodieke opinie-onderzoek wees eind vorig jaar uit dat de meeste EU-burgers liever geen grensoverschrijdende transacties doen uit vrees dat hun consumentenrechten dan niet goed zijn beschermd. Met de groei van de elektronische handel neemt de noodzaak van een goede consumentenbescherming toe.

...EN NEDERLAND IS EEN PIRATENNEST

Eurocommmissaris Byrne, verantwoordelijk voor consumentenbescherming, wil daarom een Europees netwerk van nationale `waakhonden' voor consumentenbescherming naar het model van SOLVIT. Alleen gaat het dan om transacties tussen burgers en bedrijven. De ministers van Economische Zaken zullen zich daarover volgende maand voor het eerst buigen. Staatssecretaris Van Gennip (Economische Zaken) verzet zich tegen Byrne's voorstel, omdat zij de voorkeur geeft aan het particulier initiatief. In Nederland is de consumentenbescherming grotendeels privaatrechtelijk geregeld. Een consument moet dus zelf naar de rechter stappen. De meeste EU-lidstaten en ook de kandidaat-lidstaten hebben wel een publiek orgaan voor consumentenbescherming. De Consumentenbond veegt de vloer aan met het Nederlandse standpunt. Volgens een recent commentaar van directeur Felix Cohen blijft een voorgestelde EU-richtlijn tegen oneerlijke handelspraktijken in Nederland straks ,,een dode letter''. Hij noemt het Nederlandse standpunt ,,naïef''. Volgens Cohen (,,piraten kiezen Nederland als thuishaven'') vestigen buitenlandse malafide bedrijven zich nu al bij voorkeur in Nederland. ,,Wat is een staat nog waard als deze zijn regels niet kan handhaven'', aldus Cohen. In Brussel is men ook verbaasd. Den Haag gaat regelrecht in tegen de `nieuwe filosofie' van Brussel om burgers in de hele EU snel aan hun recht te helpen. Hoezo de kloof tussen de Nederlandse burger en `Europa' overbruggen?

3/4 november: EU-ministers van Financiën bespreken het budgettekort van Frankrijk.