`Multatuli' wint AKO Literatuurprijs

De biograaf Dik van der Meulen heeft de AKO-Literatuurprijs 2003 gewonnen voor Multatuli – Leven en werk van Eduard Douwes Dekker. Juryvoorzitter en ex-premier Wim Kok overhandigde hem gisteravond de bijbehorende 50 duizend euro in het televisieprogramma Barend & Van Dorp.

Multatuli is het eerste non-fictieboek sinds zeven jaar dat met de AKO-prijs bekroond wordt; in 1996, het jaar dat Van der Meulen met zijn biografie begon, won de neerlandicus Frits van Oostrom met Maerlants Wereld. In het juryrapport wordt Van der Meulens als proefschrift geschreven boek vooral geprezen omdat het ,,een enthousiasmerende introductie is op het oeuvre van Multatuli zelf''. De jury passeerde de gedoodverfde favorieten Hella Haasse (Sleuteloog) en Marek van der Jagt (Gstaad 95-98), en ook Mensje van Keulen (Het andere gezicht), Thomas Rosenboom (De nieuwe man) en debutant Arjan Visser (De laatste dagen).

,,Tjonge'' luidde het commentaar van Van der Meulen, nadat hij de cheque met het geldbedrag en een beeldje van een klimmende kikker had gekregen. Op de vraag van tv-presentator Frits Barend waarom hij, als biograaf van Multatuli's volledige leven (18201887), was geslaagd waar grote voorgangers als Paul van het Veer en E. du Perron hadden gefaald, voerde de laureaat de factoren geluk en toeval aan: ,,De eerste twee Multatulibiografen zijn allebei doodgegaan toen ze nog maar één deel af hadden.''

De uitreiking van de veertiende AKO-prijs had voor de tweede keer plaats in het RTL 4-programma Barend & Van Dorp. Anders dan vorig jaar, toen in de studio ook gepraat over een beursfraudezaak en een Tsjetsjeense gijzelingsactie, werd de uitzending niet beheerst door het wereldnieuws. Toch was er, door reclame, muzikaal pauzenummer en een uitgebreid interview met de ex-politicus Kok, slechts 23 minuten tijd voor literatuur. Pas nadat Barend en Van Dorp de juryvoorzitter hadden ondervraagd over Mabel Wisse Smit, de zaak-Zorreguieta en Margarita en Edwin de Roy van Zuydewijn, gingen ze over op Koks leesgedrag en, om zes minuten voor elf, op de AKO-shortlist. ,,O ja, daar waren we hier voor,'' merkte de als altijd behoedzaam antwoord gevende Kok op. Later toonde hij zich verrast over het feit dat Paul Rosenmöller, zelf schrijver van een recent boek, zijn opvolger als juryvoorzitter wordt.

Voorafgaand aan het voorlezen van de ultrakorte juryverklaring werden de zes genomineerde boeken binnen vijf minuten gekarakteriseerd door gastrecensent Sander Pleij (van De Groene Amsterdammer), die deze taak van de vorig jaar overleden Boudewijn Büch overnam. Hij verklaarde ,,erg genoten'' te hebben van alle zes boeken, was ,,bijzonder ondersteboven'' van Sleuteloog, noemde Rosenboom tot diens zichtbare verbazing ,,een sadistische man'', en had zich ,,rotgelachen'' om Vissers roman. Van der Meulen was volgens Pleij ,,een held'' en zijn biografie ,,leesbaar''. Zoals alle sprekers in de uitzending werd hij voortdurend door een van de presentatoren tot grotere spoed gemaand.