Commissie-Stiekem

EEN RARE BIJEENKOMST is het die voorzitter Verhagen van de Vaste Kamercomissie voor de inlichtingen- en veiligheidsdiensten (IVD) voor vandaag heeft gepland. Dat is niet alleen het geval wegens de absolute geheimhoudingsplicht die de vergaderingen van deze zogenoemde `Commissie-Stiekem' kenmerkt. De fractieleiders van de twee grootste regeringspartijen, Verhagen (CDA) en Van Aartsen (VVD), komen bijeen met hun partijgenoten, respectievelijk premier Balkenende en minister Remkes (Binnenlandse Zaken), om te overleggen over de kwestie-Wisse Smit. Morgen houdt de Tweede Kamer daarover een debat. De grote afwezige bij het vertrouwelijke voorberaad: fractievoorzitter Bos van de PvdA. Hij wil zijn handen niet laten binden voor het plenaire debat. Het nettoresultaat is een staaltje Torentjesoverleg, de veelbesproken binnenkamertjespolitiek van regeringscoalities, in een vaste commissie die sinds 1950 een sleutelrol vervult bij de toch al precaire parlementaire controle op de inlichtingengemeenschap. Dat levert inderdaad een rare situatie op, die het Kamerdebat van morgen geen goed doet. Verhagen zet op zijn beurt openlijk een vraagteken bij het voortbestaan van de commissie, nu Bos heeft besloten weg te blijven.

Het lijkt wel alsof het presidium van de Tweede Kamer het voelde aankomen. In april sprak dit een nadrukkelijke voorkeur uit voor het voortbestaan van de vaste commissie, gevormd door de voorzitters van de vier grootste Kamerfracties. Toen één van hen het liet afweten, Marijnissen van de SP, waren er nog maar drie. Hij bedankte overigens omdat hij vindt dat de commissie moet worden uitgebreid tot zes fractieleiders. Nu zijn er volgens het aftelrijmpje nog maar twee.

BOS HEEFT OVERIGENS niet bedankt, maar voor deze ene keer afgezegd. De reactie van Verhagen is dan ook overtrokken. Hij heeft Bos zelf alle aanleiding gegeven. De voorzitter stelt het voor alsof zijn commissie automatisch voorrang heeft boven de plenaire Kamer. Hoe komt hij daarbij? Het presidium zei het in april heel duidelijk: ,,Uiteraard moet de parlementaire controle zoveel mogelijk in de openbaarheid worden uitgeoefend.'' De Kamer gaat dus boven zijn eigen vaste commissie. Een Kamermeerderheid heeft dat gisteren in een ordedebat nog eens duidelijk uitgesproken. ,,De Kamer beslist'', zei een afgevaardigde al in 1992 in een groot debat over de inlichtingen- en veiligheidsdiensten.

Het besloten vooroverleg dat Verhagen claimt, past niet bij de rol van de Vaste Kamercommissie IVD. Deze dient er juist tegen te waken dat zij fungeert als ,,zeef tussen regering en parlement'', zoals in hetzelfde debat in 1992 werd gewaarschuwd. De toenmalige commissievoorzitter Brinkman (CDA) haastte zich te verzekeren dat het een misverstand zou zijn als deze indruk werd gewekt. Misschien moet de Vaste Commissie maar eens op zoek naar een andere voorzitter.