Het stamgevoel is een ramp voor moslimvrouwen

Herman Philipses waarschuwing voor de `tribalisering' van Nederland is niet onweersproken gebleven. Vandaag bepleit Nahed Selim ruimte voor een verlichte islam. Indra Boedjarath en Mark Eijkman kritiseren de `bange oude mannen', zowel van autochtone als van allochtone origine.

Het is een feit: veel allochtonen nemen waarden met zich mee die niet bij de Nederlandse samenleving horen en een obstakel vormen voor hun integratie. Terecht heeft Herman Philipse in zijn artikel `Stop de tribalisering van Nederland' de vinger op de zere plek gelegd, al verwart hij soms oorzaken met gevolgen (NRC Handelsblad, 27 september).

Op zichzelf hoeven verschillen in cultuur geen onoverkomelijk probleem bij integratie te vormen, mits de houding van de nieuwkomer, de juiste is: de wil om zich aan te passen aan de nieuwe samenleving en respect betrachten voor de regels en wetten van het migratieland.

Wat deze aanpassing aan de wetten en regels van het nieuwe thuisland in de weg staat, zijn begrippen als schaamte en eer, zoals die toegepast worden in de stammencultuur waartoe de meeste moslimmigranten behoren. Niet de islam an sich, maar de stam (die veel ouder is) is de bron van alle ellende. De islam heeft juist geprobeerd de stam uit roeien, maar werd door de stam ingelijfd. De islam probeerde de moslim te bevrijden van de slaafse loyaliteit aan de stamwetten en hem/haar zijn individualiteit als denkend individu met een eigen oordeel terug te geven. Dat is niet gelukt. Het stamgevoel was zo sterk dat de moslims van meet af aan van hun geloof ook een soort stam hebben gemaakt, die met de rest van de wereld de strijd aanging.

De stamcultuur is de ergste vijand van elke vrouw op aarde. De stamcultuur houdt geen rekening met het individu, zeker niet met de vrouw, en daar binnen is er ook geen plaats voor liefde. Het voortzetten van de stam is het hoogste ideaal, wat natuurlijk zijn historische en geografische wortels heeft. Zonder deze hoogste loyaliteit kon de stam niet overleven. Daaraan moest alles opgeofferd worden.

Zo heb ik een Syrische meisje gekend dat geneeskunde studeerde aan de universiteit in Utrecht. Zij werd door haar vader verplicht om te trouwen met haar neef. Haar vader wilde de zoon van zijn broer uit de problemen in het thuisland helpen. Dat die neef een analfabete slager was en de dochter hem totaal niet wilde, deed niet ter zake. Het belang van de familie/stam gaat altijd voor het belang van vrouwen.

Er is niets tegen eergevoel, mits het op zijn plaats is. Het probleem is dat het enorm opgeblazen wordt. Een stam-mens is overgevoelig. Er is niet veel voor nodig om hem het gevoel te geven dat hij beledigd wordt of aangetast wordt in zijn eer. Vooral in de schaamstreek van zijn vrouwelijke familieleden zetelt zijn eergevoel. Zodra die schaamstreek wordt aangeraakt (of zelfs bij het flauwste vermoeden dat zoiets is gebeurd of wellicht in de toekomst gaat gebeuren) neemt hij meteen wraak – eer wraak, eerwraak wel te verstaan, door dit vrouwelijke familielid om te brengen, zoals de Turkse vader uit Almelo recentelijk deed toen hij zijn 18-jarige dochter, Zarife, met een jachtgeweer ombracht tijdens de vakantie in Turkije.

,,Doe in hemelsnaam die zaklantaarn uit, laat ons nog even schuilen'', luidde de slotzin van de reactie van Anil Ramdas (Opiniepagina, 29 september) op het artikel van Philipse. Hij dacht waarschijnlijk het voor de `niet-westerse allochtonen' op te nemen met deze theatrale oproep tot obscurantisme. Bedoelt hij misschien dat we niet meer over eerwraak, het doden van jonge dochters en zussen, over mishandelen van vrouwen en kinderen, over groepsverkrachtingen als straf voor meisjes die zich proberen te emanciperen en los te maken van het onderworpen bestaan thuis, moeten schrijven?

Niet-westerse allochtonen kunnen wel degelijk integreren in de Nederlandse samenleving, mits aan twee voorwaarden wordt voldaan.

Ten eerste moeten andere stromen binnen de islam zich duidelijker manifesteren en de kans krijgen om aan te tonen dat het mogelijk is om in vrede en wederzijds respect te leven met alle andere gezindten en mensen met een andere geaardheid. In Nederland en andere Europese landen vormt zich bij verlichte moslims, de vrouwen voorop, een nieuwe islam die discriminatie tegen vrouwen verwerpt en die eerwraak, besnijdenis en andere barbaarse praktijken afkeurt. Ten tweede moeten meer specifieke juridische middelen gevonden worden om eerwraak en discriminatie in te dammen.

Gebeurt dit niet dan staat Nederland nog wat te wachten.

Nahed Selim is tolk Arabisch, schrijfster en columnist.