De wonderbaarlijke scooter

Een technologisch wonder zou het worden. Een flop werd het. Een elektrische scooter die ook trappen kon beklimmen. De journalist Steve Kemper beschreef de kostbare geschiedenis.

Zelden heeft een technologische uitvinding zoveel (media-)aandacht getrokken als de Segway, een elektrische scooter op twee wielen die eruit ziet als een grasmaaier en de berijder perfect in balans houdt.

Onder de voetenplank zitten namelijk gyroscopen die de oriëntatie van de passagier vele malen per seconde analyseren. Die hoeft alleen maar een weinig naar voren te leunen om vooruit te komen. Omvallen kan bijna niet.

Investeerders onder wie durfkapitalist John Doerr, directeur Jeff Bezos van de online-boekhandel Amazon en Steve Jobs, de hoogste baas bij computerfabrikant Apple, stopten vele tientallen miljoenen dollars in het apparaat, dat zij ook nu nog als een `technologisch wonder' beschouwen.

Inmiddels is er van het enthousiasme niet zoveel meer over. De Segway of Ginger, zoals het apparaat aanvankelijk heette, lijkt niet het vervoermiddel te worden dat miljoenen Amerikanen willen hebben, wat gezien de prijs van een paar duizend dollar ook weer niet zo vreemd is. Rond deze tijd hadden tussen de 50.000 en 100.000 exemplaren verkocht moeten zijn, maar het zijn er niet meer dan 6.000 geworden. Tot overmaat van ramp moeten die 6.000 scooters weer worden ingeleverd, omdat een vervelend mankement aan de Segway is geconstateerd: als de batterijen bijna op zijn kunnen de gyroscopen wel eens gaan opspelen.

De journalist Steve Kemper heeft het ontwikkelproces van de Segway van dichtbij meegemaakt. Toen zijn geheime project buiten zijn schuld om via zijn uitgever uitlekte, eisten de investeerders dat zijn boek niet zou verschijnen. Het is maar goed dat Kemper voet bij stuk heeft gehouden en het wordingsproces van de Segway aan het papier heeft toevertrouwd. Want zijn boek maakt duidelijk hoe irreële verwachtingen investeerders volkomen gek kunnen maken.

Toegegeven: Segway-uitvinder Dean Kamen, zoon van een striptekenaar, was niet de eerste de beste. Hij had al zo'n honderdvijftig uitvindingen op zijn naam staan, waaronder een draagbaar dialyseapparaat voor nierpatiënten en een gemotoriseerde rolstoel die in staat is de trap te nemen.

Door de verkoop van zijn uitvindingen had Kamen al zoveel geld verdiend, dat hij zich een vliegtuig en een helikopter kon veroorloven, die hij ook zelf bestuurt.

Kamen is misschien nog wel het meest nuchtere element in het verhaal van Kemper. Hij maakte zich voortdurend zorgen over de hoge ontwikkelkosten van de Segway en betaalde zijn mensen nooit meer dan nodig was, wat eind jaren negentig, toen steeds meer Amerikaanse ondernemingen werknemers met opties begonnen te lokken, extra moeilijk was.

De Segway werd pas een hype toen entrepreneurs als Jobs en Bezos zich met de vinding begonnen te bemoeien. Die waren helemaal in de ban van de nieuwste revolutie op transportgebied. Jobs kon er naar eigen zeggen maar moeilijk van slapen. De Apple-topman had dan ook overal commentaar op en eiste zelfs het vertrek van het marketingpersoneel.

Ook John Doerr was er stellig van overtuigd dat hij een goudmijn had aangeboord. De goeroe onder de durfkapitalisten verwachtte dat de Segway binnen een jaar een omzet van 1 miljard dollar zou kunnen genereren, sneller dan welk beginnend bedrijf ook.

Dat gebeurde echter niet. Het vervoermiddel was lange tijd zelfs moeilijk verkrijgbaar, en hoewel Segway al meteen enkele grote klanten had, waaronder de Amerikaanse posterijen, General Electric en de US National Parks, bleven de grote bestellingen uit. Federal Express haakte af, het bedrijf kon geen volumekortingen krijgen. Sommige Amerikaanse gemeenten deden de Segway zelfs in de ban, omdat die voetgangers in gevaar zou brengen. In enkele maanden versleet Segway de ene verkoopmanager na de andere.

Dat weinig mensen zitten te wachten op een dure tweewieler met een actieradius van 27 kilometer is kennelijk nooit bij de investeerders opgekomen. En dus wacht de Segway hetzelfde lot als de C5, de elektrische driewieler van de Britse uitvinder Sir Clive Sinclair. Ook die zou een revolutie betekenen voor het transport in grote steden, maar draaide uit op een commerciële flop.

Kemper laat de vergelijking met de C5 in zijn boek liever achterwege. Enerzijds uit respect voor de uitvinder en zijn naaste medewerkers, met wie hij maanden optrok, anderzijds uit de overtuiging dat uitvinders als Kamen onontbeerlijk zijn: zonder hun visie en inzet hadden we het nu ongetwijfeld zonder auto, vliegtuig of de telefoon moeten stellen, zo schrijft Kemper.

Code Name Ginger: The Story Behind Segway and Dean Kamen's Quest to Invent a New World. Door Steve Kemper. Harvard Business School Press. ISBN 1-57851-673-0. Prijs: 27,95 dollar.