Verhofstadts goed-nieuwsshow hapert

Zonder ambities zet je nooit iets in beweging, vindt de Belgische premier Guy Verhofstadt. Maar zijn paarse kabinet gaat gevoelige hervormingen uit de weg.

De invloedrijkste commentator van Vlaanderen vergeleek premier Guy Verhofstadt onlangs met `De Zonnekoning' ofwel Lodewijk XIV. Volgens columnist Luc van der Kelen van het populaire dagblad Het Laatste Nieuws doet de liberale premier aan ,,bewieroking van zichzelf''. In de ogen van Verhofstadt is het aan zijn vorige paars-groene kabinet te danken dat het in België beter gaat dan in Nederland.

Van der Kelen bestempelde Verhofstadts toespraak voor ondernemers, waarin hij zijn regering de hemel in prees, als ,,politieke slapstick''. Weekblad Knack vroeg zich in een omslagverhaal af: `Is Verhofstadt een blok aan het been?' Ministers van het nieuwe paarse kabinet krijgen van journalisten zuigende vragen over de `goed-nieuwsshow' van hun premier. Een reporter van het Vlaamse journaal suggereerde gisteravond na de regeringsverklaring dat Verhofstadt ,,genetisch'' moeite heeft met het brengen van slecht nieuws.

Het imago van de 50-jarige Verhofstadt, die in 1999 de christen-democraat Jean-Luc Dehaene als premier afloste, bladdert sinds de verkiezingen van 18 mei 2003 in hoog tempo af. Niet alleen in de media. In de gezaghebbende peiling van de krant La Libre Belgique – de eerste na de verkiezingen – krijgt het paarse kabinet van slechts 36 procent van de geënquêteerden een positief oordeel, de laagste score ooit van een kabinet onder Verhofstadt.

Het negatieve oordeel treft vooral Verhofstadts liberale VLD. De premier wordt in de populariteitstest voorbijgestreefd door wonderboy Steve Stevaert van de SP.A. Verhofstadt is zichtbaar zenuwachtig doordat sociaal-democratisch coalitiegenoot SP.A in de peiling voor het eerst de grootste partij is.

De altijd optimistische boodschappen van Verhofstadt roepen door de oplopende werkloosheid en de economische malaise steeds meer irritatie op. ,,Bij kiezers breekt het besef door dat niet alles is wat het lijkt'', zegt de Gentse politicoloog Carl Devos. Vorige week maakten met ontslag bedreigde werknemers van Ford in Genk de premier belachelijk door een groot spandoek met diens verkiezingsleus `Dit land staat er weer' mee te dragen. ,,Ik denk dat Verhofstadt het gevoel heeft de controle te verliezen met een SP.A die het goed doet'', aldus Devos.

Het ongenoegen borrelt ook binnen Verhofdstadts eigen VLD. Zo leidde de vervanging van bekwame 50-plussers in de federale en de Vlaamse regering, puur op grond van hun leeftijd, tot veel beroering. De gewaardeerde handelsminister Annemie Neyts was een van de slachtoffers. Met de personele renovatie wil de partijtop voorkomen dat de SP.A, die eerder jongeren voor belangrijke posten naar voren schoof, bij de regionale verkiezingen van juni 2004 de grootste partij wordt. Een hoge VLD'er: ,,Die verjonging is een paniekreactie. Zelfs bij de jongeren in de partij is het niet goed overgekomen.''

Volgens deze hoge VLD'er is er in de partij ook onvrede over het feit dat ,,drie kopstukken alles onder elkaar hebben bedisseld''. Naast de premier zijn dat vice-premier en `kroonprins' Patrick Dewael (eerder Vlaams minister-president) en partijvoorzitter Karel de Gucht. ,,Het is een particratie'', aldus de VLD'er. De fractievoorzitter in de Senaat, Hugo Coveliers, werd na kritiek het zwijgen opgelegd met het dreigement dat hij zijn functie zou verliezen.

Ook de SP.A heeft een onbetwiste leider met Steve Stevaert, die vorige week met ruim 95 procent van de stemmen werd herkozen. Maar binnen de partij valt door de electorale opmars nauwelijks een wanklank te horen. Bovendien hebben de sociaal-democraten in Frank Vandenbroucke (Arbeid) en Johan Vande Lanotte (Budget, Overheidsbedrijven) sterke ministers. Zij gaan minder goed nieuws niet uit de weg, wat hen in de polls niet blijkt te schaden.

Bij de regeringsverklaring leek Verhofstadt gisteren toch lessen te hebben getrokken. ,,Ons land heeft al enkele flinke klappen gekregen. Enkele grote sociale drama's die vele kleine verbergen'', erkende hij. Maar hij belooft nog steeds 200.000 extra banen in deze regeerperiode. Voor Verhofstadt is ,,werk, werk en nog eens werk'' de belangrijkste prioriteit.

Lastenverlichtingen op arbeid zijn na overleg met de sociale partners in een speciale `banenconferentie' aangekondigd. Maar politiek gevoelige hervormingen van arbeidsmarkt en pensioenstelsel gaat paars (nog?) uit de weg. Ook werd het overheidsbudget opgeschminkt met pensioengeld van Belgacom om een tekort in 2004 te camoufleren.

Op buitenlands terrein klonk zelfs enige zelfkritiek door. België zal het ,,ethisch geïnspireerde'' buitenlands beleid voortzetten, maar Verhofstadt voegde er meteen aan toe: ,,We hebben recent ondervonden dat zo'n houding niet evident is en dat er ook grenzen zijn.'' Een verwijzing naar de onder zware druk van de VS afgeschafte genocidewet.

Aan het eind van de regeringsverklaring was Verhofstadt weer zichzelf. ,,Waarom zouden we niet naar een modelstaat mogen streven? Natuurlijk, ik besef ook wel dat dit slechts op lange termijn te realiseren valt. Maar ik weet ook dat wie zijn doel niet ambitieus stelt, nooit iets in beweging zet.''