Philips werkt aan nieuwe geldkraan

Platte beeldschermen zijn nu de grootste winstmaker van Philips. Het concern wil dit onderdeel naar de beurs brengen. Creëert Philips na TSMC, ASML en Atos Origin opnieuw een geldkraan?

Ze waren niet te vinden, de oude, vertrouwde kolossale beeldbuizen. Op de Berlijnse IFA, de grootste beurs voor consumentenelektronica ter wereld die in augustus werd gehouden, waren uitsluitend fraai vormgegeven vlakke televisies en computerschermen te zien.

De populariteit van de platte schermen begint door te dringen tot de resultaten van Philips. De gemiddelde prijzen van de beeldschermen stijgen doordat de vraag groter is dan het aanbod. De resultaten over het derde kwartaal lieten zelfs zien dat de platte schermen de grootste winstmaker binnen het concern zijn. Een sinds mensenheugenis stabiel presterende divisie als licht werd moeiteloos in winstgevendheid gepasseerd.

Maar de platte beeldschermen zijn geen activiteit die volledig binnen de muren van het bedrijf plaatsvindt. De productie en verkoop doet Philips samen met het Koreaanse LG Electronics, via een samenwerking waarin beide partijen een belang van 50 procent hebben. Geestelijk vader van dit initiatief was in 1999 Gerard Kleisterlee, destijds voorzitter van de inmiddels opgeheven divisie componenten. Nu is hij de hoogste man van het elektronicaconcern.

Philips heeft veel geld gestoken in de samenwerking na falend eigen onderzoek op het terrein van vlakke beeldschermen. Philips moest de knip trekken om weer in de race te komen op deze markt. Voor ruim 1,5 miljard euro werd een 50-procents belang gekocht in het platte beeldschermenbedrijf van de Koreanen. In één klap werd de combinatie wereldwijd marktleider, een positie die Philips zelf ook heeft met de traditionele beeldbuizen. Maar de laatste markt krimpt nu sterk door de opkomst van de lcd-schermen.

Het is onduidelijk hoe de relatie met LG verder gaat. Een halfjaar geleden liet Philips weten op zoek te zijn naar een kapitaalinjectie voor de samenwerking, mogelijk via een beursgang. ,,Het moment daarvoor wordt steeds beter'', zegt technologie-analist Bert Siebrand van effectenbank Oyens & Van Eeghen. ,,De markt voor platte beeldschermen heeft een enorme groeipotentie. Ze worden niet alleen gebruikt voor computers en televisies, maar ook in auto's.''

Gisteren, tijdens een toelichting op de resultaten over het derde kwartaal, zweeg financieel bestuurder Jan Hommen in alle talen: LG en Philips bereiden zich voor op een mogelijke beursgang en dan eist de Amerikaanse beurstoezichthouder volledige zwijgzaamheid.

Mede door de sterke winstgevendheid van de platte schermen viel de nettowinst over het derde kwartaal (124 miljoen euro) hoger uit dan verwacht. Het bedrijfsresultaat (winst exclusief incidentele baten en lasten als aandelenverkopen en herstructureringen) was echter nog wel negatief: een verlies van 126 miljoen euro. Over de eerste negen maanden van het jaar zit dit resultaat voor 120 miljoen euro in de min, maar volgens Hommen wordt deze plooi in het vierde kwartaal gladgestreken.

Voor geheel 2003 rekent Hommen ook op een nettowinst. Dat ligt voor de hand. Over de eerste negen maanden van het jaar bedroeg de winst al 151 miljoen euro en in het vierde kwartaal wordt naar verwachting voor 1,1 miljard euro aan aandelen van de chipdochter TSMC verkocht.

Daar zit de kneep. Philips stut zijn resultaten regelmatig met de verkoop van plukjes aandelen van (voormalige) dochters. In het eerste kwartaal waren dat aandelen ASML, een bouwer van chipmachines, voor 67 miljoen euro. Philips heeft nog een belang van 34 procent in de grote automatiseerder Atos Origin en een paar procent in het mediaconcern Vivendi. Als Philips samen met LG het bedrijf voor vlakke beeldschermen deels naar de beurs brengt, creëert Philips weer een geldkraan die in moeilijke tijden is af te tappen.

Bijvoorbeeld wanneer een andere samenwerking met het Koreaanse LG voor een tegenvaller zorgt. LG.PhilipsDisplays, maker van de oude vertrouwde `bolle' monitoren, kampt met verliezen en daarvoor is wellicht een afwaardering nodig op de 700 miljoen euro waarvoor het belang in de boeken staat. Dat is de keerzijde van het succes van de platte schermen.