Zonder rugby stelt Nieuw Zeeland helemaal niets voor

Nieuw Zeeland is volledig in de ban van het WK rugby. De nationale ploeg, The All Blacks, begon het toernooi zaterdag in Melbourne met een afgetekende zege op Italië: 70-7.

Nu het wereldkampioenschap rugby in Australië eindelijk is begonnen, is Nieuw Zeeland gebiologeerd door de sport. `Zonder rugby is Nieuw Zeeland niets', schreef een 47-jarige fan van de nationale ploeg, de fameuze All Blacks, vorige week op de voorpagina van de New Zealand Herald. De grootste krant van het land gaf zo'n veertig fans op de dag van vertrek naar Australië de kans om de voorpagina met persoonlijke boodschappen vol te schrijven. Alsof het vaderland de soldaten uitwuift die op weg zijn naar een oorlog.

,,De sport heeft de status van religie en is minstens twee keer zo belangrijk als voetbal in Nederland'', zegt de Nieuw-Zeelandse onderminister van energie en transport, Harry Duynhoven. Duynhoven, zoon van een Brabantse immigrant, is zoals veel leden van de Nederlandse gemeenschap een voetbalfan.

De voormalig voetbalbestuurder weet niettemin dat het `politiek correct' is om zijn gezicht bij rugbywedstrijden te laten zien. ,,Rugby is een sport waarbij belangrijke mensen betrokken zijn. Ik houd overigens van de sfeer bij belangrijke, spannende wedstrijden. Het helpt daarbij dat de vader van mijn vrouw een All Black was.''

Rugby geldt in dit land als maatschappelijk cement in een land, waar de raciale verhoudingen gespannen zijn. `Geen andere instituut in Nieuw Zeeland heeft zoveel betekend om religieuze, sociale, culturele en raciale grenzen te overbruggen', schreef voormalig All Black-aanvoerder en tegenwoordige captain of industry Sir Wilson Whineray onlangs.

Maori-spelers en immigranten uit de Zuidzee-eilanden vormen nu de ruggengraat van de nationale rugbyploeg, die aan het WK begonnen is zonder hun sterspeler, de met een zeldzame nierziekte tobbende reus Jonah Lomu. De geschiedenis van de sport kent echter ook bedenkelijke perioden. In de tijd dat Nieuw Zeeland het wereldrugby domineerde (jaren zeventig, jaren tachtig), leek er maar één team waarvoor de All Blacks sportief ontzag hadden: Zuid-Afrika.

Nieuw-Zeelandse rugbycontacten met het land van de apartheid leidden tot een `zwarte boycot' van de Olympische Spelen in Montreal (1976), en gewelddadige protesten in Nieuw Zeeland in 1981, toen voor- en tegenstanders van een rugbytrip van de Springbokken door Nieuw Zeeland slaags raakten en voor een scherpte tegenstelling in het land zorgden, die 21 jaar later nog maar nauwelijks is gedicht.

Nieuw Zeeland heeft lang gewacht op het wereldkampioenschap. In dit land, het enige waar de sport wat betreft beleving de belangrijkste want nagenoeg enige publiekssport is, ziet men de All Blacks zonder meer als favoriet voor de eindzege. Dat gold echter ook voor de WK-edities van 1991, 1995 en 1999, toen de William Webb Ellis Trophy evenwel in handen kwam van Zuid-Afrika ('95) en aartsrivaal Australië ('91 en '99).

`Het verlies tegen Frankrijk in de halve finale in 1999 staat in mijn herinnering op hetzelfde peil als de dood van prinses Diana of 11 september', schreef de vooraanstaande journalist Finlay McDonald. `Prinsessen sterven niet, straalvliegtuigen vliegen niet tegen wolkenkrabbers aan en de Fransen walsen niet over de All Blacks heen.'

De drie opeenvolgende debacles van het vorige decennium dompelden Nieuw Zeeland, in 187 gastland én de eerste wereldkampioen, telkens in een periode van nationale rouw. Daarin werden de analyses over de oorzaak van cruciale verliezen steevast onderschatting van de tegenstanders en in 1995 ook voedselvergiftiging door patriottische Zuid-Afrikaanse koks afgewisseld met zelftwijfel en gevoelens van minderwaardigheid.

Niemand in Nieuw Zeeland houdt serieus rekening met verlies, maar af en toe klinkt het geluid dat Engeland ditmaal niet mag worden onderschat. Maar zo'n kwalificatie wordt in de psyche van de Kiwi's vooral gemaakt om de onvermijdelijk geachte All Black-glorie meer glans te geven.

Duynhoven ziet politieke voordelen bij winst van de All Blacks. ,,Dat zal een opkikker voor het land betekenen en de rassenverhoudingen ten goede komen'', stelt hij. Zijn Labour-regering worstelt momenteel met een wetsvoorstel dat van de stranden van het land openbaar bezit maakt. De autochtone Maori's zien dat plan als een inbraak op het honderdzestig jaar oude Verdrag van Waitangi, dat Maori-eigendom van grond en visgronden tot in lengte van dagen garandeerde.

Mits de inheemse bewoners ermee instemmen hun rechten op te geven, lijkt er geen oplossing voor dat fundamentele probleem in zicht. ,,De wereldbeker hier zal het gevoel van eenheid ten goede komen. Dat kan alleen maar goed nieuws voor ons zijn'', aldus Duynhoven.