Mindgames

De indruk bestaat dat coaches geen antwoord hebben op het eigenzinnige gedrag van hun spelers. Voetballers menen zich een onverschillige houding te kunnen veroorloven op grond van verworven rechten, ze doen wat ze willen, spelen met hun telefoontje, bellen bevriende journalisten, worden wel eens dronken en maken de coach uit voor lafaard.

Het is zo Nederlands, zo klein. Geen seksschandalen onder voetballers zoals in Engeland en onder basketballers, footballers en honkballers in Amerika. En toch raken de coaches in Nederland overspannen en zoeken wanhopig naar herstel van machtsverhoudingen.

Wat vervelend nou toch voor die mannen die nooit iets van psychologie laat staan groepsdynamica hebben willen weten. In een tijd waarin de wetenschap voortschrijdt, zit het Nederlandse voetbal opgezadeld met amateurs die met ontspoorde of zichzelf worstelende voetballers in het reine moeten komen. Een berisping hier, een groepsgesprek daar. Biedt voetbalnatie Nederland dan niets anders dan dit gespartel?

Stel dat `onze' voetballers zich te buiten gaan aan overmatig alcoholgebruik, drugsgebruik, geweld in een bar, een seksorgie, massaverkrachting, zoiets waarvan men nu in Engeland voetballers verdenkt en waaraan in Amerika dagelijks basketballers, ijshockeyers en honkballers zich schuldig maken. Advocaat en Van Hanegem zouden verontwaardigd reageren en niet weten wat te doen. Weten zij veel hoe ze dat moeten verantwoorden tegenover zichzelf, het volk en de media nauwelijks geschoold als ze zijn. De psychologie van groepsprocessen is van een wereld waarvan ze niets (willen) weten. Ik kon vroeger goed voetballen dat is hun enige basis.

Dat brengt me bij een coach die zich wel heeft geschoold. Phil Jackson won als basketballer met de New York Knicks de wereldtitel en als coach zesmaal met de Chicago Bulls en tweemaal met de LA Lakers de wereldtitel. Lees zijn boeken: Sacred Hoops - Spiritual Lessons of a hardwood warrior, Mindgames, More than a game en andere. Als topspeler was hij een notoire marihuanaroker en LSD-consument. En in elke stad vond hij wel een vrouw om zich mee te verpozen. Who cares? Hij was zoekende.

Zijn ouders waren beide predikant van een pinkstergemeente. Een reden om vragen te stellen. Tijdens een LSD-trip vond hij een antwoord: zijn lichamelijke inspanning had te maken met zijn geestelijke inspanning het leven waardevol te maken. Jackson leed aan chronische pijn in zijn rug. Hij moest leren samen te leven basketballen doe je samen, niet voor jezelf. Wat zijn godvruchtige ouders hem hadden geleerd over saamhorigheid en geloof in elkaar, kon hij nu pas plaatsen.

Jackson werd verketterd nadat hij in zijn eerste boek Maverick vertelde over zijn gebruik van marihuana en LSD en over zijn relaties met vrouwen. Maar Jackson ging door met zelfonderzoek. Na zijn studies politicologie en filosofie liet hij zich inwijden in het Zen-boeddhisme, in Indianen-rituelen en vormen van psychologie. Eenmaal bij de Chicago Bulls maakte hij van het eigenzinnige talent Michael Jordan een teamspeler en 's werelds beste basketballer.

Jackson mediteerde met de Bulls, hij liet hen boeken lezen die bij hen pasten en trok zich terug wanneer de spelers buiten het kampioenschap vierden. Hij was niet alleen coach van Michael Jordan, maar ook van Dennis Rodman, de meest buitensporige, van Shaq O'Neal, de meest egocentrische en van Kobe Bryant, die nu een celstraf boven het hoofd hangt wegens verkrachting van een 19-jarig meisje. Spelers die meer te verduren te hebben dan Nederlandse voetballers. Leg Jackson het probleem van Oranje voor en hij zal zichzelf citeren: `Topsport is het leven, sta er voor open maar wees wel gewapend.'