Ambassade Peking licht hand met visa

De Nederlandse ambassade in Peking heeft jarenlang de hand gelicht met de voorschriften bij de verstrekking van visa. Daardoor zijn duizenden Chinezen op oneigenlijke wijze Nederland binnengekomen.

Dit bericht het dagblad Trouw vandaag onder verwijzing naar talrijke bronnen. Het ministerie van Buitenlandse Zaken was vanmorgen niet bereid tot een reactie.

Net als andere lidstaten van de Europese Unie heeft Nederland met China afgesproken geen toeristenvisa af te geven. In plaats daarvan was Nederland vooral in de periode tussen 1994 en 1997 zeer gul met zakenvisa. Alleen al in 1997 werden er 15.500 verstrekt. Dat waren er 9.000 meer dan een jaar later, toen er veel strenger op de visumuitgifte werd toegezien. Onder reisagenten in Peking gold de Nederlandse ambassade destijds als verreweg de makkelijkste plaats om een visum voor de Schengen-landen te bemachtigen.

In sommige gevallen ging het om welgestelde Chinezen die het visum slechts als toeristenvisum gebruikten en naderhand gewoon naar China terugkeerden. Zij kregen soms, met medeweten van de ambassade, `zakelijke' uitnodigingen van Nederlandse diamantairs, kaasboerderijen en rondvaartondernemingen.

Een onbekend aantal minder gefortuneerden gebruikte de `diamantenroute' echter om naar Nederland te komen en daar illegaal te blijven hangen. Het consulaire personeel op de ambassade verzuimde dikwijls te checken of de reizigers uit arme gebieden van China kwamen en of ze wel een ticket voor een retourvlucht en hotelreserveringen hadden. Vaak kregen mensen visa zonder zich – zoals de regels voorschrijven – persoonlijk te hoeven melden op de ambassade.

Doordat de ambassade-functionarissen in strijd met de eigen Nederlandse regels een extra heffing van 11 euro per visum rekenden voor fax-kosten, die in werkelijkheid helemaal niet werden gemaakt, had de ambassade zelf ook een welkome bron van inkomsten. Hiermee werden volgens in Trouw geciteerde medewerkers extra dingen voor de ambassadestaf betaald, waaronder een zwembad voor de residentie van de toenmalige ambassadeur A. Oostra.

Pas in 1998 begon de ambassade zich ongemakkelijk te voelen, toen iemand voorstelde uit het `faxpotje' een conferentietafel te bekostigen. Het potje, dat nog 50.000 euro bevatte, werd opgeheven. Niemand kwam echter op de gedachte een onderzoek in te stellen.

Ook het ministerie in Den Haag was niet onkundig van gesjoemel met de voorschriften. Sterker nog: het gaf uitdrukkelijk toestemming voor een speciale regeling tussen de ambassade en KLM. Op grond daarvan werden enige tijd wel toeristenvisa verstrekt omdat de KLM tussen Amsterdam en Peking vloog met te veel lege stoelen.

De laatste jaren is het visumklimaat in Peking veel strenger geworden. Vorig jaar deed Buitenlandse Zaken aangifte tegen een oud-kanselier, die in 2000 de regels zou hebben geschonden.