`The beautiful game' is lelijk geworden

Beschuldigingen over seksueel en ander geweld, drugsgebruik, orgiën en openbare dronkenschap hebben het imago van de Engelse nationale sport, voetbal, zwaar beschadigd.

Wij hebben de reputatie van het Engelse voetbal hoog te houden. Zo motiveerde de Footbal Association (FA) haar beslissing om Rio Ferdinand niet op te stellen tijdens het cruciale kwalificatieduel voor het EK, zaterdag in Istanbul. De Manchester United-verdediger en duurste verdediger uit de Engelse voetbalhistorie was een drugstest ,,vergeten''.

Over welke reputatie zou de bond het hebben? Beschuldigingen over seksueel en ander geweld, drugsgebruik, orgiën, goklust en openbare dronkenschap door topspelers hebben het imago van de nationale sport de afgelopen week zwaar beschadigd. En dat waren alleen de incidenten buiten het stadion. Wat de hooligans zijn begonnen, lijken de spelers af te maken. The beautiful game is lelijk geworden, zo heet het.

Deze week maakte de politie bekend dat een, vooralsnog anonieme, speler van Leeds United ,,meewerkt aan het onderzoek'' naar de verkrachting van een 20-jarige vrouw op een parkeerplaats. Die affaire komt een week nadat een 17-jarige vrouw naar de Londense politie (en The Sun) stapte, omdat ze door een stuk of vijf spelers van een Premiership-team in een hotel aan Park Lane zou zijn verkracht. De naam van die club mogen Britse kranten niet afdrukken, maar iedereen weet dat het Newcastle United is. Er is een 29-jarige man gearresteerd en van een reeks spelers is DNA afgenomen.

Newcastle was al in het nieuws. Aanvaller Craig Bellamy werd dinsdag veroordeeld tot een boete van 750 pond (1.100 euro), nadat hij voor een nachtclub in Cardiff had gevochten met passanten. Dezelfde dag ontplofte de affaire-Rio Ferdinand. Hij vergat de test, naar eigen zeggen omdat hij dezelfde dag moest verhuizen en daar zijn gedachten bij had. Hoe het kon dat hij op het moment dat hij zijn plas moest inleveren tóch ontspannen liep te winkelen in het Londense jetset-warenhuis Harvey Nichols, wordt nog uitgezocht. Na twee dagen meldde Rio, die beweert nooit drugs te hebben gebruikt, zich alsnog. De uitslag was negatief, maar hij kan niettemin een tweejarig speelverbod krijgen.

In het Engelse nationale team ontstond muiterij uit solidariteit met Rio's ,,menselijke vergissing''. Een reeks spelers dreigde uit protest niet naar Turkije te zullen reizen. De FA weigerde te zwichten voor chantage. Volgens de bond zou diskwalificatie het enige gevolg zijn als de boycot wordt doorgezet. Gisteravond trokken de spelers hun dreigement in, maar lieten weten dat hun vertrouwen in de FA was verdwenen omdat Rio's naam niet naar buiten had mogen komen voordat hij zich tegenover de FA had kunnen verdedigen.

Voetbalperikelen zijn dagelijkse kost bij de tabloids. Deze week worden ze over de hele linie gesteund door de serieuzere kranten. ,,Het voetbal heeft zijn ziel verloren'', schreef The Independent gisteren in een paginagroot j'accuse over het morele verval in deze tak van sport, waar de commerciele revolutie spelers en clubs heeft gecorrumpeerd, en waar de band met de fans is verbroken. ,,Slag om het hart van het voetballen'', schreef The Guardian; ,,Engeland in crisis'', kopte The Times, doelbewust verwijzend naar team én natie.

Maar niet iedereen gelooft dat er reden is voor paniek, ook al omdat het probleem niet nieuw is en niet beperkt tot de voetballerij. ,,Het gebeurde ook in de jaren zeventig,'' zegt David Winner, schrijver van Brilliant Orange, een fenomenologie van het Nederlandse voetbal. ,,Bij ongetrouwde jongemannen met te veel testosteron en niet zo'n hoge opleiding die plotseling rijk worden en toetreden tot het sterrendom kun je uitspattingen verwachten. Je ziet het ook in de pop- of de filmwereld. Groepsseks wordt als fun beschouwd. Verkrachting is natuurlijk iets anders en een reden voor celstraf, maar het heeft niks met de `ziel' van het spel te maken. Nederland had de verkrachtingsaffaire van Patrick Kluivert. De enige reactie was dat Kluivert zich had misdragen, niet dat het hele land naar de bliksem gaat. Dat lijkt me de juiste interpretatie'', aldus Winner.

Simon Kuper, Financial Times-columnist en schrijver van Football Against the Enemy, een boek over sport en nationale identiteit, is het daar grofweg mee eens. ,,Het collectief op een drinken zetten is een groeiend probleem in de Britse samenleving. Dronken worden in het weekeind en je misdragen raakt geaccepteerd en het geldt ook voor voetballers'', zegt hij. ,,Maar je ziet het vooral in teams met een Engelse trainer zoals Leeds en Newcastle. Drinken geldt daar als een vorm van team building. Maar niet bij Arsenal onder [de Fransman] Arsène Wenger en bij Manchester United onder [de Schot] Alex Ferguson, die het samen zuipen eruit heeft geslagen. Spelers als Beckham, Scholes en Owen die hij heeft binnengehaald zijn eerder Europese spelers.''

Daar staat volgens anderen tegenover dat juist voetballers een voorbeeldfunctie hebben. Zelfs spelers als Beckham zijn in dat licht van hypocrisie beschuldigd. Nadat hij zich had misdragen tijdens een wedstrijd tegen Turkije, moest hij van de FA voor straf een spotje maken om de fans aan te sporen zich goed te gedragen. Dat werd uitgezonden tijdens de wedstrijd tegen Slowakije. Beckham kon er zelf niet bij zijn, schreef The Independent bitter: hij was op een wereldwijde marketingtournee om voetbalkleding te verkopen.

Mark Palios, de ex-voetballer en -accountant die de FA nu leidt, heeft gezegd dat het van fundamenteel belang is dat de bond de discipline handhaaft, ,,met verschillende straffen voor verschillende vormen van gedrag''. Voorlopig is het 1-0 voor de bovenmeester. Maar als Engeland zich zaterdag niet kan plaatsen voor Euro 2004, bijvoorbeeld omdat de cruciale verdediger Rio en de geblesseerde topscorer Michael Owen ontbrak, is de stand anders. De FA krijgt het hoe dan ook druk.