Het beste boek dat je niet kunt lezen

Het `Hörbuch' krijgt veel aandacht op de Buchmesse van Frankfurt. Dankzij compressietechnieken als MP3 gaan tegenwoordig hele boeken op een schijfje.

,,Een boek dat je hoort brengt meer gevoel over dan een boek dat je leest'', schreef Thomas Mann toen in 1940 een hoofdstuk van zijn Buddenbrooks op de plaat uitkwam. Meer dan zestig jaar later acht de Frankfurter Buchmesse het niettemin nodig om het Duitse publiek door middel van een speciale presentatie attent te maken op de mogelijkheden van het Hörbuch. In een stand in Hal 4 van het immense beurscomplex ligt de nieuwe productie voor het komende seizoen: Duitse acteurs die het werk van Amerikaanse schrijvers voorlezen, complete hoorspelen (waaronder de Buddenbrooks met Horst `Derrick' Tappert op 7 cd's), en zelfs Nederlandse Hörsellers, zoals Zwei Frauen van Harry Mulisch en Malibu (God's Gym) van Leon de Winter.

Gesproken literatuur is een hit in Amerika, waar negen procent van alle boeken op cd en band in benzinepompen en supermarkten wordt verkocht. In Groot-Brittannië zijn Stephen Fry's lezingen van de Harry Potter-boeken een onwaarschijnlijk succes. In Duitsland is tot op heden sprake van een nog deprimerender monocultuur: op de eerste drie plaatsen van de luisterboektoptien staan boeken van Paolo Coelho. De Braziliaanse new-age-auteur, die in Nederland nooit echt voet aan de grond kreeg, is een van de geëerdste gasten van de Buchmesse.

Op de symposia in Frankfurt wordt de komende dagen vooral gediscussieerd over twee vragen. Welke geluidsdrager gaat het Hörbuch in de vaart der volkeren opstoten nu de MP3-techniek het mogelijk maakt om 17 uur gesproken tekst op een schijfje te zetten? En: is het artistiek verantwoord om te werken met abridged versions? Het antwoord op de laatste vraag luidt natuurlijk: dat hangt van het boek af – en van de lezer. Er zal een publiek zijn voor de 56 uur (op één dvd!) Les misérables van Verlag Diderot, maar ook voor de samenvatting van zes uur in Penguin Classics audiocassettes. En dan zijn er boeken die enorm winnen bij inkorting. The Little Friend van Donna Tartt bijvoorbeeld, dat onlangs ook door De Bezige Bij op vijf cd's werd uitgebracht, mooi voorgedragen door de auteur zelf, en ontdaan van de lange uitweidingen die de roman zo traag maken.

De Bezige Bij, die behalve The Little Friend ook `autofonen' van Lucebert en Kees van Kooten in de reeks `Zoem' heeft uitgebracht, is een van de uitgeverijen die in Nederland het virtuele monopolie van Rubinstein Media (gespecialiseerd in kinderliteratuur) hebben doorbroken. Het kan ook anders. Net vóór Frankfurt kocht Oscar van Gelderen van Vassallucci het zeer gewilde debuut van de Amerikaanse acteur en audioboekinspreker Ron McLarty, The Memory of Running (,,een Eggers-achtige roman over een 280 kilo zware man die op een kinderfietsje door de VS rijdt''). Hij was erop geattendeerd door een enthousiast stuk van Stephen King in Entertainment Weekly, onder de kop `The Best Book You Can't Read'. Het boek was in een audioversie uitgekomen omdat aanvankelijk geen gewone uitgever het wilde hebben. Van Gelderen brengt het volgend jaar uit – gewoon op papier.