Alweer een Assyrische bruid minder in Irak

De uittocht van Assyrische christenen uit Irak gaat gestaag door. Emigratie bedreigt het voortbestaan van hun gemeenschap in Irak.

In het restaurant van het Al-Safeer hotel in de Iraakse hoofdstad Bagdad is een verlovingsfeest aan de gang. Enkele slecht geklede westerse mannen zitten aan een tafel en drinken bier. Verderop staan Assyrische vrouwen in glitterjurken en met zorgvuldig gekapt haar. Een stereoset speelt net iets te harde Iraakse muziek. Vandaag verlooft het 21-jarige Assyrisch-christelijke meisje Asuna Badal zich met Rich Miller, een 41-jarige Amerikaanse journalist. Over twee dagen trouwen ze.

,,Een maand geleden ontmoette ik Asuna. Sindsdien droom ik iedere nacht over haar'', vertelt Miller, die voor de gelegenheid een pak heeft gekocht. Hij is klein en heeft een dun baardje. Toen hij zijn vertrek aan het plannen was, bedacht Miller dat hij Badal wellicht voor altijd achter zou moeten laten in Irak. ,,Ik vertelde haar over mijn droom en zij bleek precies hetzelfde te hebben.'' De knappe Asuna lacht niet-begrijpend: ze spreekt geen Engels. ,,We moesten maar trouwen, vond ze'', zegt Miller, wiens derde huwelijk dit is. ,,Op een nieuwe toekomst'', proosten de ouders. ,,Ik ben haar redder!'' roept Miller blij. Het bruidspaar zal zo snel mogelijk naar de Verenigde Staten vertrekken.

Badals vertrek betekent dat er weer een bruid minder is voor de steeds kleiner wordende Assyrische gemeenschap in Irak. Emigratie bedreigt het voortbestaan van de Iraakse gemeenschap van nog circa 150.000 Assyriërs wier voorouders duizenden jaren voor Christus een wereldrijk bezaten.

Vanachter zijn grote bril staart Shamoul Tito Jejou, voorzitter van de Assyrische club in Bagdad, naar het plafond. Hij probeert te tellen hoeveel familieleden van hem naar het buitenland zijn vertrokken. ,,Het is beter als ik alleen mijn kinderen opnoem, anders zijn we nog wel even bezig'', besluit Jejou na een halve minuut. Drie zonen en een dochter hebben allemaal het geluk gevonden in de VS, de belangrijkste bestemming voor emigrerende Assyriërs. ,,Ik heb nog één dochter over in Irak.''

Sinds de Golfoorlog van 1991 hebben tienduizenden Assyriërs het land verlaten. Was het al niet om politieke redenen dan wel om economische. In een toenaderingspoging naar de moslim-meerderheid in Irak liet Saddam Hussein in die tijd bijna alle bars en cafés sluiten. ,,Alcohol schenken was traditioneel ons beroep. Wij konden dat doen als christenen'', legt Jejou uit. Velen werden werkloos, en kozen ervoor om Irak de rug toe te keren. ,,We sterven langzaam uit'', concludeert Jejou.

De Assyriërs waren een van de eerste volkeren die zich in de eerste eeuw na Christus bekeerden tot het christendom. Na lange omzwervingen waren zij vanaf 1915 de tamelijk onbekend gebleven slachtoffers van wat bekend staat als de Armeense genocide door Turken: behalve naar schatting 1,5 miljoen Armeniërs werden toen ook 500.000 tot 750.000 Assyriërs gedood. Overlevenden kwamen in het noorden van Irak terecht of voegden zich bij de kleine Assyrische gemeenschappen in Bagdad. In de Noord-Iraakse stad Mosul bevindt zich ook de vergane glorie van het Assyrische rijk in de ruïnes van wat eens de hoofdstad Nineveh was. In totaal zijn er nog 1,1 miljoen christenen in Irak – behalve de Assyriërs ook Chaldeeërs, Syrisch-orthodoxen en Armeniërs.

Naast de emigratie is de dominante moslimcultuur een probleem voor de Assyrische christenen in Irak. In het geval van een huwelijk met een islamitische partner moet de christen tot de islam overgaan. ,,Hun kinderen worden dan ook automatisch moslim'', legt de voorzitter van de Assyrische club uit. ,,Zo dunnen we nog meer uit.'' Voor 1991 was dat niet zo en mochten de kinderen op hun achttiende zelf kiezen welk geloof ze wilden hebben.

De Amerikaanse invasie heeft als gevolg gehad dat alle heersende structuren in Irak op hun kop zijn gezet. De machtsstrijd tussen shi'itische geestelijken is niet aan de Assyriërs voorbijgegaan. Sommige christenen worden lastiggevallen door extremistische moslims die vrouwen dwingen hoofddoekjes te dragen, aanslagen op drankwinkels plegen en doodsbedreigingen rondsturen.

,,Wij hebben hierover contact met de islamitische autoriteiten'', zegt Gewargis Sliwa, aartsbisschop van de Kerk van het oosten, de Assyrische orthodoxe kerk. Zijn woning in Bagdad is, in tegenstelling tot de meeste belangrijke gebouwen in de stad, niet afgeschermd met hoge betonnen muren die bomaanslagen buiten moeten houden. ,,Er zijn kleine problemen, de grootste van onze zorgen zijn dezelfde als die van de andere Irakezen'', zegt Sliwa. ,,Werkloosheid en onveiligheid.''

Wat de aartsbisschop écht bezig houdt is de emigratie. Het probleem is op zich niet dat de Assyriërs vertrekken, maar dat ze hun cultuur verliezen in de Verenigde Staten, zegt Sliwa. ,,Sommigen zeggen daar: `mijn vader was Assyriër', zijn zij dan vergeten dat zij dat ook zijn? De Verenigde Staten zijn als een grote oceaan die alle graankorrels opslokt.'' Zijn neven en nichtjes spreken niet eens meer Assyrisch, de taal van Jezus, vertelt hij boos.

Ook de aartsbisschop heeft gehoord van het huwelijk tussen de Amerikaanse journalist en het Assyrische meisje. ,,Dit is niet normaal'', vindt Sliwa. ,,Iedereen mag trouwen, maar als ik een familielid was geweest had ik haar gezegd twee keer na te denken voor zo'n stap te nemen. We moeten onze waardigheid behouden. Ik vrees dat dit huwelijk alleen voor de emigratie is. God zij dank is hij een christen en niet eerder getrouwd geweest.''