Total Recall 2

ALWEER HEBBEN de kijkers krachtpatser Arnold Schwarzenegger zien winnen, maar dit keer is het geen fictie. De beroemde filmster wordt de echte gouverneur van Californië. De kiezers verwachten dat deze Republikeinse Hercules de financiële Augiasstal van de deelstaat even opruimt, liefst zonder dat iemand daar offers voor hoeft te brengen. De zittende Democratische gouverneur, Gray Davis, gold als te weifelachtig. Hij is in een zogenoemde recall-procedure door de kiezers al in het eerste jaar van zijn tweede zittingstermijn afgezet. Voor Schwarzenegger werd het dus Total Recall 2, om in de terminologie van zijn vechtfilms te blijven.

De recall-procedure is een unieke bloem in de Californische proeftuin van directe democratie, waar de kiezer als overheidsconsument over van alles mag meebeslissen. De Californische politicus heeft weinig te vertellen. Dankzij referenda over bestemmingen van het deelstaatbudget kan hij over slechts dertig procent van de begroting beschikken en ook belastingverhogingen zijn afgegrensd. Maar nu het slecht gaat met de Californische economie door een crisis in informatietechnologie, raakt het overheidsgeld op door gebrek aan inkomsten. Er dreigt een tekort van ruim eenderde van het budget en dat is zelfs voor een van de welvarendste gebieden ter wereld te veel. Pijnlijke, impopulaire bezuinigingen en belastingverhogingen moeten worden doorgevoerd. En dus werd voor de tweede keer in de Amerikaanse geschiedenis een gouverneur in een tussentijdse verkiezing afgezet. Deze keer om plaats te maken voor de wereldberoemde kleerkast.

OP HET EERSTE GEZICHT lijkt een filmster ongeschikt voor het vak van politicus en toch hoeft Schwarzenegger niet te mislukken. Hij draait al langer mee in het Republikeinse establishment en neemt een groot deel van de ervaren staf van de vroegere succesvolle Republikeinse gouverneur Wilson over. Een filmster moet in staat zijn het publiek ervan te overtuigen dat er offers moeten worden gebracht. Een andere Republikeinse filmster-gouverneur, Ronald Reagan, wist in de jaren zeventig twee impopulaire belastingverhogingen in Californië door te voeren.

Aantrekkingskracht op de kiezers is een onmisbare eigenschap voor een politicus in het televisietijdperk, maar dat wil niet zeggen dat de recall-procedure een ideaal instrument is. Ook Schwarzenegger kan weer worden afgezet. Directe democratie is in naam voor het hele volk bedoeld, maar in Californië komt het vooral ten goede aan actiegroepen en bedrijven met groot organisatievermogen en veel campagnegeld. Veel referenda worden misleidend geformuleerd of kunnen wegens praktische of juridische bezwaren niet worden uitgevoerd. Schwarzenegger is slechts door iets meer dan een kwart van de meestemmende kiezers gekozen. De rest koos een andere kandidaat of stemde tegen de recall-procedure (46 procent van de kiezers) en daarmee dus eigenlijk voor de zittende gouverneur Davis. Als Davis gewoon kandidaat was geweest, had hij gewonnen. Niet voor niets wordt in de Amerikaanse lokale democratie de recall-procedure slechts enkele malen per eeuw ingezet: het maakt politiek bestuur krachteloos. Politiek berust op vertrouwen van de kiezer en recall is een te grof instrument om patstellingen te doorbreken.

Gerectificeerd

Recall

In het hoofdartikel Total Recall 2 (8 oktober, pagina 7) staat dat Arnold Schwarzenegger tot gouverneur van Californië is gekozen door iets meer dan een kwart van de stemmers. Tegen de recall ,,en dus eigenlijk voor' de zittende gouverneur Davis was 46 procent, waarmee deze als gewoon kandidaat zou hebben gewonnen. Dit is niet correct. Ook tegenstanders van de recall mochten stemmen voor een andere gouverneur. Tegen de recall stemden 3,56 miljoen Californiërs. Voor Schwarzenegger stemden 3,74 miljoen kiezers.