Staken voor banen én de VUT én de WW

De FNV voert estafetteacties tegen verslechteringen bij de WW, WAO en de VUT. Rotterdamse chauffeurs wonden zich vandaag vooral op over de privatisering en bezuinigingen op het openbaar vervoer.

Buschauffeur Osan Jaggi van lijn 38 heeft om half elf zijn bus neergezet aan de Coolsingel. Er staan lange rijen bussen en trams geparkeerd. Jaggi doet mee aan de werkonderbreking omdat hij bang is voor ,,verlies van arbeid'' bij het vervoersbedrijf RET. ,,Vanaf 2006 gaan gedwongen ontslagen vallen'', weet hij. Over het najaaroverleg weet hij niet veel: ,,Ik hoop dat ze verstandige besluiten nemen''.

Het begon vorige week met poortacties, lunchbijeenkomsten en korte werkonderbrekingen. Deze week kregen de FNV-acties voor het publiek een serieuzer vervolg. Maandag ging halverwege de dag het busvervoer in Utrecht plat. Vandaag waren de trams en de bussen in Rotterdam aan de beurt. Amsterdam volgt vrijdag. En dinsdag zal er bij Den Haag een treinstaking zijn.

Sommige Rotterdamse passagiers zijn verrast. Zij mogen vanaf tien uur niet meer instappen op de haltes waar Osan Jaggi nog wel mensen afzet. Er waren woedende reacties. `Waarom werken jullie niet gewoon', en `waarom staken jullie eigenlijk', zo kreeg hij te horen. Volgens plaatselijk actieleider Rinus Groen heeft het Rotterdamse publiek wel begrip voor de werkonderbreking, omdat de staking goed is aangekondigd en niet uitloopt.

De acties van de FNV hebben als doel de onderhandelingen met het kabinet en werkgevers, die op dit moment achter de schermen plaatshebben, onder druk te zetten. ,,Het wordt tijd om de vakbondsmacht te tonen'', zei FNV-voorzitter Lodewijk de Waal onlangs. De acties en stakingen duren tot dinsdag 14 oktober. Dan moet er tijdens het traditionele najaarsoverleg een sociaal akkoord komen over een bevriezing van de lonen. Met name vakbonden willen dan wel dat het kabinet de scherpe kanten van de bezuinigingen bij de WAO, de WW en VUT en prepensioen afhaalt.

,,Ambtenaren moeten niet slechter behandeld worden als het op loonoffers aankomt'', zegt de Rotterdamse actieleider Groen. Privatisering en bezuinigingen op het openbaar vervoer komen volgende week niet aan de orde, maar voornamelijk daartegen richt zich de actie van vandaag in Rotterdam, zo blijkt uit diverse toespraken op het Schouwburgplein. Groen: ,,Met de privatisering wordt alles kapot gemaakt. Dan gaat er op arbeidsvoorwaarden geconcurreerd worden. Dat heb je in het noorden al gezien. Minister Peijs moet op die plannen durven terugkomen. Dat is geen schande.''

,,We willen druk zetten op het kabinet en de werkgevers'', zegt Agnes Jongerius, landelijk actieleider en tevens onderhandelaar van de FNV met kabinet en werkgevers. De werkgevers moeten volgens haar met de vakbeweging één front vormen om het kabinet op andere gedachten te brengen, want anders komen de problemen straks bij het CAO-overleg.

,,Die acties hebben geen enkele invloed op de onderhandelingen'', zegt Jan-Willem van den Braak, de onderhandelaar van werkgeversorganisatie van VNO-NCW. ,,Wij vormen met niemand één front. Het past helemaal niet in de Nederlandse verhoudingen om elkaar op deze manier onder druk te zetten.'' Het gaat ook niet om bedrijven, maar om kabinetsplannen. ,,Dan moet je daar je acties op richten.''

Er zit volgens Jongerius tot nu toe heel weinig beweging in de besprekingen, en daarom is het nodig tot het laatste moment ,,de druk er op te houden''. Bij CAO-besprekingen worden pas stakingen uitgeroepen als de partijen er niet uitkomen, nu gebeurt dat al tijdens onderhandelingen. Jongerius: ,,We zitten nu in een alles-of-niets-situatie. Een CAO komt er altijd wel. Het sociaal akkoord komt er wel of het komt er niet.''

Dat er nog tot 14 oktober onderhandeld wordt, is voor christelijke vakbond CNV juist reden geen acties te voeren. Er is pas mogelijk aanleiding voor acties als het politiek overleg mislukt, zegt CNV-voorzitter Doekle Terpstra. ,,Dan komt de problematiek op de CAO-tafel, dan vechten we het daar uit. Wìj willen niet afwentelen. We hebben een conflict met de overheid, en dat willen we niet over de rug van de werkgevers uitspelen.'' Maar hij is uiterst somber over de kansen op een akkoord.

De FNV kiest met haar acties voor het openbaar vervoer omdat hier met weinig mensen een groot effect wordt bereikt, zo is de kritiek van NS-directeur Aad Veenman. De vakbond stelt hier tegenover dat er deze weken bij duizend bedrijven acties zijn, waarvan maar acht in het openbaar vervoer. Die trekken nu eenmaal de meeste media-aandacht.

Als het najaarsoverleg mislukt, dan volgen de echt grote stakingen en demonstraties, voorspelt Jongerius. Maar is er wel massale actiebereidheid? ,,We zullen zien'', zegt ze. Werkgeversonderhandelaar Van den Braak betwijfelt of er een groot draagvlak voor acties is. ,,We zijn geen stakingsbelust volk. Bovendien leeft het besef breed dat het niet goed gaat met de economie en dat we pas op de plaats moeten maken.''

De actieleider Groen is er van overtuigd dat er grote sociale onrust uitbreekt als het najaarsoverleg mislukt. ,,Mensen zijn voor harde acties. We hebben flink op ze moeten inpraten om de actie van vandaag te beperken.'' Hij had vandaag enkele honderden stakende chauffeurs verwacht en veel werknemers van bedrijven uit de buurt. Maar dat valt tegen. Rond het middaguur luisteren op het Schouwburgplein tweehonderd mensen naar een salsaband.