Een prettig onaangepaste kennisprofeet

Eindelijk is de erkenning daar voor Frans Nauta. Na jaren als een eenzame profeet het evangelie van de `kenniseconomie' te hebben verkondigd, staat het onderwerp nu bovenaan de politieke agenda. Onlangs presenteerde premier Balkenende het Innovatieplatform, een gezelschap van ministers, hoogleraren en captains of industry dat het kennis- en ondernemingsklimaat in Nederland moet verbeteren. En Frans Nauta (36) mag, als secretaris van het platform, meepraten met de groten.

Nauta, die onder meer beleidsmedewerker was bij de Amsterdamse Milieudienst en ict-consultant, zal zich vermoedelijk een beetje ergeren aan die laatste zin. Want als hij ergens een hekel aan heeft, zeggen mensen die hem kennen, is het wel aan hiërarchie en anciënniteit. ,,Frans gaat heel makkelijk om met mensen, van alle rangen en standen'', zegt Joeri van den Steenhoven (32), collega en medeoprichter van de Stichting Nederland Kennisland (KL). ,,Hij gedraagt zich tegenover de kantinejuffrouw niet anders dan tegenover een minister.''

Prof. dr. Roel in 't Veld (61), decaan van de Nederlandse School voor Openbaar bestuur en lid van de Raad van Toezicht van KL, bevestigt dit. ,,Prettig onaangepast'', noemt hij Nauta. ,,Wat dat betreft is hij echt een representant van de nieuwe generatie. Argumenten, dat is het enige wat voor hen telt. Ze staan volstrekt vijandig tegenover hiërarchische verhoudingen.''

Nauta mag worden beschouwd als degene die het thema `kenniseconomie' in Nederland groot heeft gemaakt. ,,Hij liep een paar jaar geleden al met allerlei ideeën rond'', zegt Van den Steenhoven. ,,De wereld is aan het veranderen, zei hij, maar we zitten nog te veel vast in de oude manier van denken.'' Van den Steenhoven kende Nauta al vaag van de universiteit – ze studeerden beiden politicologie aan de Universiteit van Amsterdam – maar op een feestje maakten ze intensiever kennis. Van den Steenhoven raakte geïnteresseerd door Nauta's bevlogen ideeën over de `kennissamenleving' en samen richtten ze in 1999 de stichting Nederland Kennisland op. ,,We kochten een pc, zetten die op de keukentafel, en gingen aan de slag.'' Volgens de website is KL een denktank die ,,Nederland (wil) ontwikkelen tot een sleutelregio in de internationale kenniseconomie, op een manier die economisch en sociaal meerwaarde creëert''. De keukentafel staat inmiddels in een fraai pand naast het Amsterdamse Vondelpark.

Harry Starren, directeur van VNO-NCW managementcentrum De Baak en lid van de raad van toezicht van KL, herinnert zich nog de eerste ontmoeting met Nauta. ,,Ik dacht: die jongen heeft het begrepen: zijn taalgebruik, zijn ideeën. Puur op vertrouwen hebben we de stichting gesponsord met 25.000 gulden.''

Wat Nederland Kennisland onderscheidt van een normaal adviesbureau, is dat het niet wacht op opdrachten, maar zelf projecten bedenkt en daar bedrijven of overheden voor tracht te interesseren. Het eerste idee dat werd gerealiseerd was `het digitale trapveld'. In tientallen achterstandswijken kwamen lokalen met gratis internettoegang. Om de `digitale kloof' te overbruggen. Een typisch voorbeeld van Nauta's filosofie, zegt Starren. ,,Gericht op sociale rechtvaardigheid én prestaties.''

Nauta is bevlogen, heeft originele ideeën en een enorme energie; daarover zijn alle ondervraagden het eens. Maar die eigenschappen hebben een keerzijde. ,,Frans kan erg direct zijn, en als mensen zijn visie niet volgen, kan hij wel eens op tenen gaan staan'', zegt Van den Steenhoven. Ministers en hoogleraren vormen geen uitzondering op die regel. ,,Hij kan heel onorthodox met bobo's omgaan'', zegt In 't Veld. Starren: ,,Balkenende heeft een zeker risico genomen met Nauta. Gelukkig maar, want het Innovatieplatform is mij iets te veel een gremium van oudere, grijze heren. Frans' stijl kan daarin heel verfrissend zijn.''

Een van die `grijze heren', de rector magnificus van de Leidse universiteit prof.dr. D. Breimer, zegt ,,zeer te spreken'' te zijn over de samenwerking met Nauta. En die `onorthodoxe' stijl? ,,Daar heb ik geen moeite mee. En hij zal verstandig genoeg zijn om goed te luisteren naar de inbreng van alle overige leden van het platform.''